De Nederlandse wapenhandel in de jaren ’90

Het Platform tegen wapenhandel heeft een jaar na zijn oprichting, medio 1998, een boekje uitgebracht met als titel ‘De Nederlandse wapenhandel in de jaren ’90’. Of het de schokkende feiten, ofwel de onthutsende politieke praktijken zijn, beide worden goed gedocumenteerd weergegeven. Gmelich Meijling, Defensie oktober 1995: ‘De klant bepaalt wat hij hebben wil. En als Botswana liever tanks dan waterputten heeft, is dat hun zaak.’

Medewerkers van het Platform zijn afkomstig van AMOK (Antimilitaristisch Onderzoekskollektief), Documentatiecentrum Arnhem, Vredesbureau ’t Witte Huis te Woensdrecht, Kerk en Vrede, Vredesinformatiecentrum Groningen, European Network against Arms Trade, en andere. Het boekje is met steun van vrienden en kennissen van het Platform op de markt gebracht, in deze tijd van sponsoring en geaccepteerd kritisch beleid haast ondenkbaar.

De auteurs geven ook een verklaring voor hun initiatief: wapens zijn sinds de Tweede Wereldoorlog (nog steeds) niet populair bij de bevolking, maar intussen zijn hightechwapens stilletjes een belangrijk Nederlands exportproduct geworden: Nederland staat met een exportwaarde van bijna 3 miljard dollar zevende in de toptien van wapenexporterende landen (bron: SIPRI Zweden). Hightechwapens zijn alleen betaalbaar voor rijke landen, die zich aldus verzekerd weten van een voorsprong.

Geen bijzaak meer

De wapenhandel en -industrie is steeds meer een onderdeel van bedrijven die in civiele producten handelen en de wapens ‘erbij doen’, zolang dit winst oplevert (DAF, Fokker, Stork, DSM, Akzo,). Maar er zijn ook bedrijven die een enorme groei beleven door hun specialiteit in geavanceerde systemen, zoals Hollandse Signaal en Delft Instruments. Ook universiteiten en wetenschappelijke instellingen als TNO moeten tegenwoordig zelf inkomsten verwerven, hetgeen via militaire projecten goed lukt. Enkele instituten zijn zelfs gespecialiseerd in militaire projecten, zoals het Fysisch en Elektronisch Lab van TNO, maar er zijn ook gezamenlijke projecten zoals het International Research Centre for Telecommunication and Radar te Delft. Op wapenbeurzen zijn deze wetenschappers geen onbekende verschijningen meer. De wapenproductie is door al deze activiteiten in economische waarde gestegen, ondanks de verdwijning van enkele (verouderde) fabrieken en scheepswerven. De wapenexport is ook ondanks de nota ‘Ontwapening en veiligheid’ uit 1975, waarin de overheid stelt vredesbeleid te laten prevaleren boven commerciële belangen, slechts toegenomen.

In 1991 werden er van de 7595 aangevraagde exportvergunningen voor militaire goederen slechts 9 niet verstrekt. Daarnaast zijn er nog alle niet aangevraagde of onder dekmantel aangevraagde exporten. De overheid beroept zich enerzijds op het voldoen aan het recht van veiligheidsbehoefte (art. 51 van het handvest van de Verenigde Naties), waarbij veiligheid gemakshalve gelijk wordt gesteld aan bewapening, anderzijds op het ontbreken van internationale wapencontroleregelingen, waardoor Nederland wel mee moet doen met de anderen.

Waar gaan alle wapens heen?

Vooral naar de Arabische landen, op korte afstand gevolgd door het ver-dere oosten (Korea, India, Pakistan, Taiwan, China). De relatie met grensoorlogen en militaire conflicten is duidelijk. Daarnaast zijn er ook na het verschijnen van de nota ‘Ontwapening en veiligheid’ incidentele berichten over dubieuze leveringen aan Turkije, Tsjaad en Botswana, waarbij de trend is dat er slechts zelden een vergunning niet afgegeven wordt. Het boekje geeft hiervan duidelijke voorbeelden die onderstrepen dat er in de praktijk ook door Nederland meer dan ooit in wapens gehandeld wordt.

Wat kunnen en moeten we hiermee?

Als NVMP/Artsen voor Vrede moeten we ons bewust zijn, dat de trend geenszins gaat in de richting van een wereld met minder wapens en dat het bezit van deze wapens bijdraagt aan conflicten tussen de staten.

We kunnen niets anders doen dan blijven waarschuwen tegen de menselijke hoogmoed, want alleen kennis van de menselijke aard kan ons verder brengen.

Het boek is met korting (¦ 25,- incl. verzendkosten) te bestellen bij AMOK-Maritiem, Pesthuislaan 39,1054 Amsterdam, giro 6217416 o.v.v. Nederlandse wapenhandel.

Terug naar inhoud nieuwsbrief