Kosovo en de kruistochten

Militair gezien is de oorlog om Kosovo voorbij. De krijgsverrichtingen zijn beëindigd en er is een akkoord gesloten, getekend door beide partijen. Tijd dus om een eerste balans op te maken.

Voor de NAVO en het overgrote deel van de Westerse pers is Milosevic door de knieën gegaan. Hij heeft zich teruggetrokken, de vluchtelingen zijn weer thuis en de heropbouw van Kosovo kan beginnen. Voor de Serviërs heeft de NAVO gecapituleerd. De bombardementen kregen meer en meer tegenwind omdat na de zuiver militaire en industriële ook gemengde doelen met meer burgerslachtoffers aan de beurt kwamen. Met de winter in het vooruitzicht zouden de vluchtelingen voor enorme problemen zorgen, de militaire macht van de Serviërs in Kosovo was verre van gebroken en een echte overwinning leek alleen nog door grondtroepen te realiseren, wat waarschijnlijk met zware verliezen aan mensenlevens zou gepaard gegaan zijn.

Geen referendum

Een onafhankelijke groep met inspraak van Rusland dokterde een voorstel voor een akkoord uit dat voor de Serviërs aanvaardbaar was: de VN en niet de NAVO nemen de verantwoordelijkheid voor Kosovo, Kosovo blijft deel uitmaken van Servië en van een referendum is geen sprake meer. Dit betekent dat elke wijziging, zoals een eventueel onafhankelijk worden van Kosovo, door de Veiligheidsraad moet goedgekeurd worden. Met vetomogelijkheid van Rusland of China. Een fundamenteel verschil met Rambouillet.

Geschiedenis

Eigenlijk is het bijzaak te weten of het akkoord een compromis betekent, ofwel of er een overwinnaar is en wie gewonnen heeft. Alleen voor het imago van de oorlogvoerenden is dit belangrijk. Ze willen geen gezichtsverlies lijden en proberen nu de publieke opinie van hun overwinning te overtuigen. De geschiedenisboeken staan vol van gelijkaardige aangepaste interpretaties, totaal verschillend volgens de kant vanwaar ze komen. Vooral voor de NAVO is het van groot belang de geschiedenis in te gaan als overwinnaars. Een overwinning is een rechtvaardiging achteraf van hun eerste militair optreden buiten het eigen grondgebied en een aanmoediging tot nieuwe acties, een reden voor een nieuwe verhoging van de wapenbudgetten. In het omgekeerde geval zou het voortbestaan van de verdragsorganisatie zoals ze nu uitgebouwd is ter discussie kunnen gesteld worden.

Men kan zich inderdaad afvragen of de NAVO niet vervangen moet worden of in elk geval herleid tot een realistische verdedigingsorganisatie, die met minder militairen en wapens, maar met meer andere middelen het Westen kan beveiligen tegen de echte gevaren waaraan het in toenemende mate is blootgesteld.

Balans?

Van essentiëler belang in de oorlogsbalans zijn de menselijke kosten/ baten rekening en de gevolgen voor de toekomst. En die balans is zeer negatief. De rechtstreekse en onrechtstreekse menselijke schade door de bombardementen is ongetwijfeld groter dan ze zonder bombardementen zou geweest zijn. Dramatisch bovendien is het feit dat vandaag de haat enorm toegenomen is, dat de etnische zuivering de facto op het terrein zal gerealiseerd zijn, dat de verzoeningsgezinden uitgeschakeld werden en de harden, de onverzettelijken, de situatie volledig in handen hebben. Een reden om zich af te vragen of men er toch niet beter zou aan gedaan hebben in Rambouillet echt door te praten en een aantal toegevingen te doen, waartoe men achteraf toch verplicht is geweest.

Kruistochten

We hebben hier te doen met een evolutie die we de hele geschiedenis door hebben gekend en die ik de ‘oude militaire cultuur’ zou willen noemen. Het deed me denken aan de kruistochten. In het Vredeshuis te Aalst, een centrum voor conflictbeheersing en vredescultuur, kwam onlangs historicus en volksvertegenwoordiger Ferdi Willems spreken over het thema ‘Islam-christendom: natuurlijke vijanden?’ Historici zijn er van overtuigd dat de kruistochten, met al hun wreedheid en barbaarsheid, een enorme negatieve invloed gehad hebben op de verhouding tussen het christendom en de islam, een invloed die tot op de dag van vandaag doorwerkt. Zelfs de tussentijdse overwinningen bleken uiteindelijk verliezen te zijn met alleen een toename van beiderzijdse haat tot gevolg.

En toch lukt het Frederik II tijdens de zesde kruistocht Jeruzalem in handen te krijgen langs diplomatieke weg, zonder vechten. Hij kroont zich tot koning van Jeruzalem. Frederik II was een zeer gecultiveerde mens. Hij sprak verschillende talen, waaronder Arabisch, en had een grote belangstelling voor de islamitische cultuur.

Elke vergelijking loopt mank, maar het is haast zeker dat in die tijd zeer velen er van overtuigd zullen geweest zijn, dat met die ketters en moordenaars (met die Milosevic’s) niet te praten valt. Het zijn onbetrouwbare schurken, het zijn duivels. De cultuur van het vechten zal toen ook veel beter uitgebouwd geweest zijn dan de cultuur van het gesprek.

Dictaat

Petrus Venerabilis, abt van Cluny, deed toenaderingspogingen en Franciscus van Assisi ging zelfs naar Egypte om de dialoog aan te gaan. De initiële gesprekken verliepen positief, maar beiden werden ze onder druk gezet door de Roomse harden die de dialoog deden stoppen. Geen enkele toegeving mocht gedaan aan de vijand, want alleen Rome was in het bezit van de ‘volle waarheid’. Rome kende slechts één soort gesprek: het dictaat (à la Rambouillet).

Vreedzaam samenleven

Ook in de praktijk waren er toenaderingen tussen beide kampen. Bij de kruisvaarders die in het Midden-Oosten bleven, groeide een Oosterse stijl. Ze leefden als Arabieren, trouwden met plaatselijke christenen en vonden een modus vivendi die hen vreedzaam liet samenleven met de plaatselijke bevolking. Dit samen-leven werd echter meestal de kop ingedrukt door een volgende kruistocht, waardoor haat en geweld opnieuw opflakkerden. De kruistochten zijn in elk geval een beslissende factor geweest in de vervreemding tussen de Islam, de Oosterse en de Westerse christenen, een vervreemding waar we vandaag nog het slachtoffer van zijn.

Ook nu kennen we vele plaatsen waar les durs elk begin van verzoening breken, de verzoeningsgezinden als collaborateurs vervolgen. Ze vechten eigenlijk meer tegen verzoening dan tegen hun vijanden. En ze houden effectief die verzoening tegen. Of het nu IRA-splintergroepen of Paisley-volgelingen zijn, fanatieke Basken of idem Spanjaarden, Gia’s of Algerijnse legereenheden, Israëlische of Palestijnse fundamentalisten, krijgsheren en rebellen in Afrika, je kunt er een halve bladzijde mee doorgaan, zij zijn het die oorlogen doen ontstaan, ze laten voortduren, ze extreem ontmenselijken.

Onverschilligheid

Overal waar je die harden hebt, vind je ook mensen die willen dialogeren. Die mensen tijdig steunen, en dat kun je op vele manieren, dat hebben we altijd verwaarloosd. Ook in ex-Joegoslavië, waar balkankenner Raymond Detrez al in 1991 voorspelde wat vandaag gebeurd is.

Preventie onbekend

Zoals de NAVO voeren we liever achteraf oorlog met de harden dan tijdig vrede te zoeken met hen die tot een dialoog bereid zijn. Je zou echt geloven dat onze militaire, maar ook onze politieke bevelhebbers, geen kaas gegeten hebben van het zoeken naar vrede. Preventie is hen totaal onbekend. Dit heeft de totale onverschilligheid voor de Hague Appeal for Peace vanwege alle beleidsverantwoordelijken in ons land nog eens duidelijk aangetoond. Wat ons in onze overtuiging sterkt dat vrede niet van bovenaf, maar van onderuit zal komen. Onze bewindslieden zijn met belangrijker zaken bezig.

Terug naar inhoud nieuwsbrief