Vanuit de Vlaamse vereniging

De onzin van een nieuwe wapenwedloop

Onlangs heeft president Clinton zijn begroting voor 1999 bij het Congres ingediend. Nu het de Verenigde Staten al sinds enige tijd economisch vrij goed gaat, zou je verwachten dat de Amerikaanse burger hiervan de vruchten gaat plukken, in de eerste plaats door verhoging van het veel te schrale budget voor sociale voorzieningen. Zeker vanwege een democratische president, traditioneel socialer en progressiever dan een republikein.

Niets daarvan. De belangrijkste verhoging van de uitgaven gaat naar defensie. Niet alleen worden nieuwe helikopters, nieuwe gevechtsvliegtuigen, nieuwe oorlogsschepen ontworpen en gebouwd, maar ook het ‘Star Wars’ project wordt weer opgenomen. In de loop van de volgende twee jaar zullen de uitgaven met meer dan 100 miljard dollar stijgen.

Koploper ..

Ook in Rusland stijgen de uitgaven voor defensie, niettegenstaande de precaire toestand van zijn economie en de lage levensstandaard van zijn bevolking. Zoals vroeger slaagt dit land erin de lage civiele bestedingen te combineren met duur en hoog-gespecialiseerd wapenonderzoek. Niet alleen in de ruimtevaart, maar ook op het terrein van de militaire vliegtuig- en rakettenbouw vervoegt het stilaan opnieuw bij de koplopers.

China breidt zijn militair onderzoek uit en blijft de grootste leverancier van raketten aan de minder ontwikkelde landen.

Meer wapens

In Noord-Korea gaat een dalende levensstandaard en een ondervoede bevolking gepaard met stijgende militaire uitgaven en met het ontwikkelen en uittesten van nieuwe raketten. Een zelfde toestand ziet men in de armste landen van Centraal-Afrika waar de wapenbestedingen een ongelooflijk hoog percentage van ’s lands inkomsten opeisen. In België vraagt een parlementaire commissie een forse verhoging van de defensieuitgaven voor een periode van 3 tot 5 jaar.

Nooit eerder waren zoveel wapens over de hele wereld in omloop.

Vanwaar die nieuwe wapenwedloop?

Meestal is de toename van de bewapening het gevolg van de oplopende spiraal van geweld en dreiging met geweld. Tegen de ‘onbetrouwbare’ buur of de oppositiepartij tracht men zich te beveiligen door meer wapens aan te schaffen, wat dan een gelijkaardige reactie van de overkant meebrengt.

Onlogisch

Dit verklaart echter niet de door Clinton voorgestelde, zeer zware verhoging van het Amerikaanse defensiebudget, de grootste toename sinds 1984, toen president Reagan in volle Koude Oorlog een meer geloofwaardig antwoord wou geven op de Sovjet bewapening. Vandaag, nu de Verenigde Staten geen tegenstander meer hebben van wie enige militaire bedreiging kan uitgaan, nu zij op militair-technologisch gebied ver voorop staan tegenover de rest van de wereld, lijkt dergelijke verhoging totaal onlogisch. Ook als je zou veronderstellen dat de Verenigde Staten zich voort bewapenen om als hypermogendheid de hele wereld te beheersen, dan nog is het niet op die manier dat je meer gezag en meer militaire kracht verwerft. Het is niet met nog moderner, gesofistikeerder en trefzekerder raketten dat Clinton bijvoorbeeld de Irakese president op de knieën zal krijgen. Het feit dat met de aangekondigde verhoging de defensieuitgaven van de Verenigde Staten drie keer zo hoog liggen als de militaire uitgaven van Rusland en China samen, maakt de wereld ook niet veiliger. Integendeel, men kan zich afvragen of Clinton met zijn bewapeningsplannen geen nieuwe Koude Oorlog uitlokt.

Bewapeningsspiraal

Het gaat hier veeleer om een automatische inwendige bewapeningsspiraal. Gesofistikeerde wapenontwikkeling krijgt een eigen dynamiek die er toe drijft het niveau van de wapens telkens opnieuw te verleggen. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van het Stealth-vliegtuig, de ‘stiekemerd’, die niet meer kon ontdekt en gevolgd worden met de klassieke radarinstallaties. Ongelooflijk veel geld heeft het gekost een dergelijk vliegtuig te bouwen.

Spitsvondigheden

De vorm moest anders, met schuine vlakken die de radarstralen in andere richtingen weerkaatsen. Metaal werd vervangen door composietmateriaal, het vliegtuig overschilderd met antiradarverf. De uitlaat moest zo geconstrueerd worden dat een minimum van warmte uitgestraald werd om niet ontdekt te worden door infraroodsensoren. Omdat vooral uitwendige uitsteeksels radargevoelig zijn, werden brandstoftanks en bewapening binnenin de laadruimte gebracht. Al de spitsvondigheden die hiervoor vereist waren maakten dat de 21 B2-Stealth-bommenwerpers die tot nu toe werden vervaardigd 20 miljard frank het stuk kostten. Erger nog, als militair vliegtuig is het minderwaardig door de opgelegde nieuwe vormgeving en door het feit dat het vliegtuig zelf geen krachtige radarstralen mag uitzenden, wil het niet opgemerkt worden. De maximale snelheid blijft onder de geluidssnelheid, de vuurkracht is erg beperkt, de lading bommen veel kleiner dan in een normale bommenwerper, het eigen opsporingsvermogen gering en de wendbaarheid laag.

Bedreiging

Van in het begin waren de Stealth-bouwers zich bewust van de kwetsbaarheid van de B2-bommenwerper. De hele bovenkant van het toestel is onbeschermd zodat het kan opgespoord worden door satellieten of zeer hoog vliegende onbemande vliegtuigen. Een netwerk van met elkaar verbonden radarinstallaties is in staat de zijdelingse radarweerkaatsing op te vangen en het vliegtuig toch te lokaliseren. Dit bracht mee dat van bij de aanvang van het Stealth-project de Verenigde Staten onderzoek verrichtten naar anti-Stealth-apparatuur. En nu al bezig zijn met nieuwe

Stealth-mogelijkheden die deze anti-Stealth-apparatuur weer kan verschalken. Nu zien ze dat Rusland, voor een deel gebruik makend van de door Amerika ontwikkelde technologie, klaar is met de uitgewerkte plannen van een eigen Stealth-vliegtuig, dat enkel wegens geldgebrek nog niet ge-realiseerd kan worden. Het zijn niet alleen hun doemdenkers die voor de volgende decennia de productie voorspellen van goedkope, onbemande, onzichtbare kleine vliegtuigen en kruisraketten. Zulke wapens zouden vooral bedreigend zijn voor de Verenigde Staten. Onderzoek naar nieuwe technologische mogelijkheden betekent het openen van een doos van Pandora. Tegen alle gevaarlijke spin-off die er uit voorkomt, moet je nieuwe verdedigingsmiddelen ontwikkelen.

"Starwars"

Een zelfde inwendige dynamiek krijgt de kernbewapening. Waar de eenvoudigste oplossing bestaat uit de geleidelijke, afgesproken, gecontroleerde vernietiging van dit immorele, onbruikbare massavernietigingswapen, blijft het Westen zich hiertegen verzetten. Nog altijd zijn kernwapens geïntegreerd in de NAVO-strategie en blijft deze organisatie verklaren dat het in zekere omstandigheden als eerste dit wapen zal gebruiken, een intentieverklaring die op zichzelf ethisch onverantwoord is en beschamend voor onze Westerse beschaving, waarvan ze de waarden beweert te verdedigen. De onwil over te gaan tot een ernstige atoombomontwapening heeft in elk geval als gevolg dat de proliferatie van de kernwapens doorgaat. Wat dan op zijn beurt een reden is voor de Verenigde Staten om terug de draad op te nemen van het onrea-listische en geld verslindende ‘Star-Wars’ project. Terecht voelen de Verenigde Staten dat ze van alle kanten op eigen grondgebied bedreigd kunnen worden door kernwapens en zoeken ze naar mogelijkheden om hun grondgebied volledig af te schermen tegen aanvallen van buitenuit. Dat ze hiermee een vroegere overeenkomst met de Sovjetunie schenden, waarbij beide landen mekaar beloofden te stoppen met de afschermingsprojecten, en dat ze hiermee weer eens de relatie met Rusland storen, laat hen koud.

Besluit

Hardnekkig doorgaan met de technologische wapenontwikkeling brengt ons in een straatje zonder einde. De kosten liggen zeer hoog en het rendement wordt almaar geringer, zoals bleek uit de onmacht van de spitstechnologie bij de jongste militaire interventies. Erger nog, als we de in-wendige dynamiek van de wapenresearch blijven stimuleren, is de kans groot dat wijzelf er aan ten onder gaan, omdat onze Westerse maatschappij met de dag kwetsbaarder wordt. Niet voor niets maakt Amerika zich ongerust over de gevolgen van nieuwe ‘wapens’ die in staat zouden zijn computer- of satellietcommunicatie uit te schakelen of te storen. Met als gevolg de totale ineenstorting van onze gesofistikeerde samenleving.

Onveiligheid

We hadden het al langer moeten zien aankomen. De Vietnamoorlog werd verloren niettegenstaande massale bombardementen met overvloedig gebruik van napalm en ‘agent orange’, niettegenstaande het absolute overwicht van de Amerikanen inzake technologie. Anderzijds kan beperkt, maar systematisch gebruik van bomauto’s en semtexspringstof een land in problemen brengen. We zijn bevreesd voor het aanwenden van chemische en biologische wapens door terroristen, voor het plaatsen van plutonium of rudimentaire atoombommen in grootsteden. Deze dreiging wentelen we niet af door nieuwe wapens. Integendeel, de nieuwe wapens die vandaag ontworpen worden kunnen morgen onze onveiligheid vergroten.

Afbouwen

We mogen ons niet meer laten ompraten door militairen en wapenindustrie. Wapens zijn minder dan ooit de geëigende weg naar vrede. Het omgekeerde is waar. Hoe meer wapens, hoe groter het risico op oorlog en hoe langer die oorlog gaat duren. We moeten dringend onze overbewapening afbouwen en andere paden bewandelen om tot een vreedzaam samenleven te komen. Het wordt hoog tijd dat civisme en landsverdediging een andere invulling krijgen. In die zin hebben bij ons in Vlaanderen de Vlaamse Jeugdraad en minister Martens gelijk als ze onlangs verklaarden niet meer te willen meewerken aan de promotie van de gewapende macht.

Terug naar inhoud nieuwsbrief