Lezingencyclus Arts en Oorlog





Na het organiseren van een seminar over vluchtelingen en medische studenten in april 1997 hadden we de smaak te pakken en besloten we dat we een nieuwe activiteit wilden organiseren die ook weer betrekking zou hebben op de gevolgen van oorlog en de rol van artsen daarbij. Jet Derwig, Ilja Mooij, Donna Muller, Lennert Veerman, Ellen Land en ik begonnen met het verzinnen van onderwerpen voor een lezingencyclus, en al snel raakten meer mensen erbij betrokken. Het werden zes wekelijkse lezingen van 22 oktober tot 26 november 1997 in Amsterdam.


Marteling en de rol van de arts (n.a.v. de film Death and the Maiden van Roman Polanski).

Roos van Westrhenen, zesde jaars geneeskunde student aan de UvA, schreef in 1996 een scriptie naar aanleiding van het keuzevak medische polemologie aan de VU, over de rol van artsen bij martelingen gedurende de tweede wereldoorlog en tijdens de dictatuur in Chili. Zij deed dit met hulp van de Johannes Wier Stichting. In het kader van deze lezing gaf ze een samenvatting van haar scriptie en vervolgens werd de film Death and the Maiden vertoond.
Na afloop bleek dat veel mensen er nooit bij stil hadden gestaan dat artsen vaak betrokken waren bij martelingen, waarbij ze er voor moesten zorgen dat de gemartelde net niet dood ging. Het is natuurlijk een taak van een arts om te zorgen dat mensen niet dood gaan, maar door mee te werken aan martelingen verleng je het lijden van de patiënt en werk je mee met de martelaars. Het was een indrukwekkende avond.


Oorlog in Burma

In 1996 bezochten vier medische studenten een kliniekje in Burma, dat voornamelijk hulp biedt aan vluchtelingen. Zij vertelden over hun ervaringen. Een verpleegkundige van het Burmacentrum Nederland verzorgde het tweede deel van de lezing. Hij heeft langere tijd gewerkt in kliniekjes in Burma. Hij vertelde over de hulp die ze boden en over de problemen die ze tegenkwamen, zoals cultuurverschillen en politieke problemen.


Oorlog in Soedan

In 1996 bezochten 2 medische studenten, waaronder ik, een vluchtelingenkamp in Soedan. Wij vertelden over de situatie die we aantroffen, wat we daar deden, wat onze indrukken van het land en de situatie waren. Iemand van Pax Christi vertelde meer over de politieke situatie in Soedan, de al 10 jaar durende burgeroorlog en de schendingen van de mensenrechten.


Mediation game

Michael Parunovac en Carol de Jong van Lier van de NVMP leerden ons hoe moeilijk het is om twee partijen met elkaar aan tafel te krijgen, aan de hand van een simulatiespel van de situatie in Noord-Ierland. Hoewel er eigenlijk te weinig tijd voor was en het de onderhandelaars dus ook niet gelukt is om de partijen om de tafel te krijgen, was het spel wel bijzonder leerzaam en inzichtgevend in de geheimen van de bemiddeling.

Het nut van militaire interventie bij hulpverlening

Hoe belangrijk is het dat ook militaire organisaties deelnemen aan hulpverlening? En mogen ze daarbij geweld gebruiken? Zijn ze er eigenlijk wel geschikt voor? Deze en meer vragen kwamen aan bod in een discussie met Het Rode Kruis, Artsen zonder Grenzen en het Instituut Clingendael.


Vluchtelingen in Nederland

Voor deze lezing waren een aantal vluchtelingen en illegalen aanwezig, die vertelden over hun lichamelijke en psychische klachten en hun ervaringen met de gezondheidszorg. Dit onderwerp sloot eigenlijk weer aan bij het onderwerp van het seminar in april, het blijft iets dat onderbelicht is in het medische curriculum en daarom zullen wij er aandacht aan blijven besteden. Artsen zullen zeker te maken krijgen met vluchtelingen in hun praktijk en moeten daarom iets afweten van de specifieke problemen van vluchtelingen en de situatie waarin vluchtelingen vaak verkeren in Nederland.

Per lezing waren gemiddeld 25 studenten aanwezig. Om bekendheid te geven aan de cyclus waren naast posters en een stukje in het faculteitsblaadje ook mededelingen in het universiteitsblad verschenen, met als gevolg dat er ook niet-medische studenten kwamen. Na iedere lezing was ruimte voor discussie, maar de tijd hiervoor bleek toch steeds weer te kort te zijn. Vaak werd nagepraat in het café om de hoek.

Het zou leuk zijn als vergelijkbare lezingencycli ook in andere steden zouden kunnen worden georganiseerd. Veel werk is het niet, maar tot nu toe hebben we hier nog geen enthousiastelingen voor gevonden. Lijkt het je wat, bel mij op!


Elske Hoornenborg

Terug naar inhoud Nieuwsbrief