Hubris




Radio 1-interview in de ochtend van 13 oktober 1997 met Auke van der Heide, voorzitter van de NVMP en Nico de Boer, voorlichter bij het ESTEC-expo-centrum te Noordwijk.

Interviewer: "Vandaag gaat het ruimtevaartuig Cassini gelanceerd worden, en het is een beetje beladen lancering, want aan boord ruim 30 kilo plutonium. We gaan de lancering volgen vanaf een groot scherm en uw verslaggever bevindt zich al helemaal in de sfeer van grote ruimtesondes, raketten en wat al dies meer, en als leek raak ik daar vreselijk geïmponeerd van. Naast me staat Nico de Boer van Estec Noordwijk, hij heeft er alles mee te maken."
De Boer: "Het Europese deel, het Huygens-deel, gaat een landing maken op Titan, een maan van Saturnus. Het is de eerste keer dat een Europese missie gaat landen in ons zonnestelsel, een unieke gelegenheid."
Int: "Wat is daar belangrijk aan, wat komen we dan te weten?"
NdB: "De atmosfeer van Titan lijkt erg op de atmosfeer die miljoenen jaren geleden op aarde was, we gaan metingen verrichten in die atmosfeer en op de oppervlakte van Titan".
Int: "Cassini, het Amerikaanse gedeelte, bevat ruim 32 kilo plutonium. Stel dat er iets misgaat, staat ons dan een kleine ramp te wachten?
NdB: "Nee, er zijn allerlei veiligheidsvoorzieningen gemaakt; de radioactieve bron is zo ontworpen dat de kans dat er iets misgaat bijna nul is."
Int: "Toch zijn er veel protesten, er zijn al kamervragen gesteld, en vooral in Amerika zijn er veel protesten, o.a. vanuit de milieubeweging. Zo is hier ook Auke van der Heide, hij is voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Polemologie, gezondheidszorg en vredesvraagstukken. Vindt U het bezwaarlijk dat dat plutonium mee de ruimte ingaat?"
AvdH: "Ja dat vind ik een heel groot bezwaar, omdat het van een aparte soort is, het is een soort dat een alpha-straling uitzendt. Als dat terecht komt in de longen, en dat zou kunnen als zich een ongeluk voordoet, waarop een hele kleine kans is, maar als het in de lucht komt, dan is een zeer kleine dosering al voldoende om longkanker te veroorzaken."
Int: "Bedoelt u nu, of als het ruimtevaartuig in 1999 terug in de dampkring komt?"
AvdH: "Ik denk dat ik de situatie in 1999 het gevaarlijkst vind, omdat dan de Cassini met een enorme snelheid langs de aarde gaat. Als het dan misgaat, dan is de kans dat er dergelijk spul vrijkomt aanwezig, en dat betekent dat er in mijn ogen een onverantwoord risico genomen wordt".
Int: "Gevaarlijke boel dus, meneer de Boer?"
NdB: "Het materiaal op zichzelf is gevaarlijk, maar er zijn allerlei maatregelen genomen om te voorkomen dat het vrijkomt; niet alleen de NASA, maar ook een onafhankelijke commissie in Amerika die door de president benoemd is, heeft nog de afgelopen week een go ahead gegeven."
Int: "Niets aan de hand dus, meneer Van der Heide?"
AvdH: "Dat wordt vaak gezegd, er is niets aan de hand, en toch gaat er helaas nu en dan iets fout. Bovendien heb ik begrepen dat in de werkelijkheid deze manier van opbergen van dit zeer gevaarlijke spul niet getest is. Dat kan ook haast niet, omdat je moeilijk een sonde met 20 kilometer per seconde op 500 kilometer langs de aarde kunt laten scheren, om te kijken of alles wel goed werkt."
NdB: "Het is wel getest."
AvdH: "Dan hebben we verschillende informatie; maar waar het om gaat is dat je een kleine kans hebt op een ongeval met daartegenover een relatief onverantwoorde kans op schade bij een groep die daar niet om gevraagd heeft. Als ik in een vlieg- tuig ga zitten en ik krijg een ongeluk, dan is dat het gevolg van mijn keuze, maar nu word ik blootgesteld aan een gevaar waar ik niet om gevraagd heb, en waar ik ook geen voordeel van heb, en ik denk dat de technici beter een aantal jaren zouden kunnen wachten tot hun technieken verbeterd zijn."
Int: "Kunnen er dan geen zonnecellen gebruikt worden of andere batterijen?"
NdB: "Nee, in deze missie is dat onmogelijk, het zonlicht is daarvoor te zwak"
Int: "Vindt U het spannend straks?"
AvdH: "Ik vind het heel spannend, ik hoop dat alles goed zal gaan, spannend met name vanwege de discrepantie tussen het risico en het nut"
NdB: "Het blijft altijd spannend."
AvdH: "Ik ga er vanuit dat men bij NASA zoveel mogelijk veilige maatregelen neemt, alleen vrees ik dat de menselijke geest zichzelf nogal eens overschat, en dat is in het verleden helaas ook wel eens gebeurd."

Tot zover het interview. In de loop van de ochtend bleek dat de lancering uitgesteld moest worden wegens te harde wind. Twee dagen later werd Cassini alsnog gelanceerd.

Als vereniging hebben we in de korte tijd die ons ter beschikking stond een standpunt moeten bepalen en dit zo breed mogelijk uitgedragen. Plutonium blijft een zeer gevaarlijk resultaat van het menselijk vernuft en we worden op steeds meer onaangename, verrassende bijwerkingen onthaald.

Terug naar inhoud Nieuwsbrief