Ingezonden

"Broeikaseffect" een komplot?

Door: Jan Gevers Leuven

Plooibare wetenschap

In zijn boek "De Grillige Zon" beschrijft de bekende wetenschapsjournalist Nigel Calder hoe Prime Minister Margaret Thatcher eind jaren 80 haar kans schoon zag de door haar zo liefderijk omarmde kernenergie en kernwapenarsenaal nieuw leven in te blazen. Koolzuurgas absorbeert infrarode straling en werkt daardoor als een warme deken rondom de aarde. Gevolg is een broeikaseffect en door het smelten van ijs lopen kostbare stukken land onder water, ontstaan wervelstormen en gebeuren er talloze rampen door de veranderende weermachinerie. Kernenergie maakt electriciteit, geen koolzuurgas. Dus was kernenergie een must, aldus Margaret Thatcher. Dat aan kernenergie onover komelijke nadelen kleven en dat uranium met CO2 producerende machines moet worden gedolven en bewerkt, dat alles kon de Prime Minister niet boeien.

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), werd op-gericht door de Verenigde Naties om de broeikasdreiging in kaart te brengen. De wetenschappelijke leiding had John Houghton van de Britse Meteorologische Dienst, en dat legde hem geen windeieren. Massa’s geld vlogen plotseling naar wetenschappers, die tevoren in Engeland bijna failliet waren gegaan. Nu ook verschenen er wetenschappelijke artikelen in de vakbladen ter bevestiging van de veronderstelling dat CO2 een broeikaseffect zou veroorzaken als de mensheid niet onmiddellijk zou stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen. Wie dat tegensprak was ketter, spelbreker, saboteur, of erger. Onderbelicht bleef het feit, dat waterdamp een belangrijk broeikasgas is en dat wolken zonlicht terugkaatsen naar het heelal. Erger, er was een alternatieve hypothese.

Het klimaat verandert door invloed vanuit de kosmos

Drie Denen, Eigil Friis Christensen, Knud Lassen en Henrik Svensmark, waren het niet eens met de algemeen geldende opvattingen. Volgens hen is het niet zozeer de mens, teveel eer, maar de grillige zon die het klimaat bepaalt. Het aantal zonnevlekken varieert met een regelmaat tussen 10 en 12 jaar. Als er veel vlekken zijn dan staat er een stevige zonnewind. Zonnewind is een stroom van geladen deeltjes die met grote snelheid door de zon het heelal in wordt geblazen. Bij zonnestorm ontstaat op aarde het poollicht, de aurora borealis. Electronische apparatuur kan worden gestoord. Men spreekt wel van "magnetische storm". Ditzelfde magnetisme is echter ook in staat om kosmische straling bij de aarde weg te houden en het is de kosmische straling, die op veel plaatsen juist dat kleine duwtje aan waterdamp kan geven om te condenseren.

Nevelkamer van Wilson

Kosmische straling ontstaat niet uit de zon, maar uit ontploffende sterren, ver weg in het melkwegstelsel. Deze straling bestaat uit deeltjes met een enorme energie (snelheid). De waterdamp op aarde condenseert langs hun banen, precies zoals dat ook gebeurt in de nevelkamer van de Schotse wetenschapper Charles T. R. Wilson (1869-1959). Onzichtbare waterdamp is, net als CO2, een broeikasgas, maar zodra water zichtbaar wordt is het geen damp meer. Een wolk kan regenen, waterdamp niet. Tussen de wolken is het dan ook betrekkelijk droog. Warmte, infrarood uitgestraald door het aardoppervlak, loopt tussen de wolken weg naar het koele heelal. Dus, zeggen de Denen, bij veel kosmische straling is er veel wolkvorming en afkoeling van het aardoppervlak.

Kosmische straling laat zich afbuigen

Kosmische straling wordt afgebogen door magnetische velden. Het aard-magnetische veld varieert op korte termijn niet. De zonnewind wel. Bij een actieve zon "voelt" de aarde de kosmische straling minder en de nevelkamer blijft helder: de waterdamp condenseert immers niet meer waar hij dat anders wel deed. De deken van waterdamp blijft intact en het aardoppervlak wordt warmer. Nigel Calder maakt dat in zijn boek zeer geloofwaardig voor de leek, met smakelijke voorbeelden uit de high-tech van de ruimtevaart.

Nigel Calder beschrijft in zijn boek "De Grillige Zon" hoe het zogenaamde broeikaseffect misschien niet door CO2, maar door waterdamp kan ontstaan, en hoe een waterdampdeken door kosmische straling lek-geprikt wordt. De zon moduleert de kosmische stralingsintensiteit:

* Als de zon onrustig wordt, (zoals blijkt uit veel zonnevlekken)

* dan komt er meer zonnewind naar de aarde (en is er Noorderlicht)

* en neemt het magnetische veld rond de aarde toe

* waardoor de kosmische straling afbuigt,

* zodat er minder kosmische straling de aarde bereikt

* en er minder condensstrepen in de aardatmosfeer komen

* zodat er minder wolken ontstaan, waardoor

* er meer waterdamp blijft bestaan tussen de wolken

* waterdamp die, net als CO2, warmte tegen houdt,

* zodat de aarde minder warmte verliest

* zodat de aardatmosfeer warmer wordt!

Gelijk hebben en krijgen

Feiten: CO2 is, net als waterdamp, methaan en enkele minder belangrijke gassen, een ‘broeikasgas’; het CO2 gehalte van de aardatmosfeer neemt toe; verbranden van fossiele brandstoffen neemt toe; ontbossen door mensen neemt toe; gletschers trekken zich terug en de zeespiegel stijgt. Dat zijn inderdaad allemaal feiten, maar nog steeds kan het zijn, dat astronomische invloeden het klimaat meer veranderen dan "wij".

Nog erger, er is nòg een alternatieve hypothese!

De wetenschapper Milutin Milanko-vich (1879-1958) kwam met een totaal andere theorie. Schommelingen in het klimaat worden veroorzaakt door de periodieke excentriciteit van de aarde rondom de zon. Ook dat is onderbouwd met geologie. Als zowel Milankovich als de Denen gelijk zouden hebben, dan zou het complex van oorzaak en gevolg nog ingewikkelder worden. De grote buitenplaneten, Jupiter en Saturnus, zouden met hun variërende omloopcycli zowel de zonnevlekcycli als de excentriciteit van de aarde kunnen bepalen.

Beschouwing

De theorie dat de mens alle schuld draagt van een toenemende temperatuur van de atmosfeer, inclusief het smelten van de gletschers en het landijs, stijging van de zeespiegel, etc. is volgens Nigel Calder maar voor een paar procent van het hele verhaal waar. De rest, zeggen Milankovich en de drie Denen, ligt geheel buiten de macht en de schuld van de mens. Maar blij hoeven wij daar helemaal niet mee te zijn. Een paar procent menselijk effect bovenop de kosmische invloeden kan een figuurlijke emmer toch doen overlopen. Hoeveel procent harder fietst een winnende racefietser in de Tour de France dan zijn eerste achterligger?

Op de IPCC vergaderingen in Rio de Janeiro en in Kyoto kon een land worden afgerekend op zijn CO2 productie, een maat voor de verbranding van fossiele brandstoffen, en dat is heel nuttig bij een eerlijke verdeling van schaars wordende energiedragers. Een sluitende wetenschappelijke theorie over wat de schuld heeft van de opwarming is daarvoor niet nodig. Verder is het van het belang, dat wij het oppervlak van "Patient-Aarde" niet teveel overhoop halen om de zon van het verleden in onze haarden kortstondig tot leven terug te roepen. In plaats daarvan dienen wij te leren energie te besparen en de zon van het heden te gaan gebruiken.

Bron:

Nigel Calder: "De Grillige Zon". In het Nederlands vertaald uitgegeven door Natuur en Techniek, 1997.

Zie ook: "Cambridge Encyclopedie van de Aardwetenschappen". In het Nederlands vertaald uitgegeven door Natuur en Techniek, 1983, pagina 306.

De redactie vraagt u om een bondige reactie te sturen naar het secretariaat: Bosschastraat 17, 3514 HN Utrecht.

Terug naar inhoud nieuwsbrief