Europees Centrum voor Conflictpreventie

Door Hans van Iterson

In augustus 1996 berichtte de Nieuwsbrief over de oprichting van het Centrum voor Conflictpreventie, op initiatief van de NCDO (Nationale Commissie voor internationale samenwerking en Duurzame Ontwikkeling) en prominenten als oud-minister Kooymans en generaal Homan van Defensieleergangen. Een koers-bepalende stuurgroep bestond uit organisaties als IKV, Rode Kruis, SNV en PIOOM. Inmiddels zijn we ruim twee jaar verder en kunnen we zien waarin het initiatief heeft geresulteerd. Duidelijk is dat men niet heeft stil gezeten; er is inmiddels sprake van een `Europees Centrum voor Conflictpreventie' dat momenteel in Utrecht is gehuisvest. Tijd voor een nadere kennismaking.

Voorkomen is beter dan genezen

.Een van de uitgangspunten voor de oprichting was destijds het grote belang om een dreigend conflict vroegtijdig te herkennen en in de kiem te smoren (zgn. `early warning'). Immers, als een conflict eenmaal uitbreekt is escalatie veelal niet meer te voorkomen en word je geconfronteerd met hoge humanitaire en materiële schade.
Voorkomen is beter dan genezen, hetgeen niemand zal ontkennen. Verder wilde het centrum een voorlichtende en coördinerende rol spelen. Een plek waar alle activiteiten en studies op het terrein van conflictpreventie aanwezig zijn was zeer wenselijk. Zo kan een organisatie die een project wil beginnen zich snel oriënteren en wordt dubbel werk voorkomen. Sinds zijn ontstaan heeft het centrum een nationaal en daaropvolgend een Europees congres over `Ontwikkeling en conflict' georganiseerd. Hierbij werd duidelijk dat de deelnemende non-gouvernementele organisaties

Doelen

Het resultaat van deze bijeenkomsten was onder meer dat een `Europees platform voor conflict preventie' opgezet werd. Het `Europese centrum voor conflictpreventie' in Utrecht fungeert hierbij als secretariaat. Zijn belangrijkste taken zijn: het creëren van netwerken en concentreren van informatie. Meer samenwerking en uitwisselen van informatie zijn van groot belang. Naast samenwerking met bestaande NGO's wordt gestreefd naar het opzetten van nationale platformen voor conflictpreventie binnen Europa. stimuleren van educatie en trainingen op het gebied van conflictpreventie. Doel is met name bredere steun en begrip voor conflictpreventie te verkrijgen bij de burger. Mensen zijn gewend geld te geven voor slachtofferhulp in geval van oorlog, maar kunnen zich geen beeld vormen van inspanningen om een oorlog te voorkomen. lobbywerk richting Europese Unie om ook daar conflictpreventie tot een meer geaccepteerd begrip te maken. Immers, beleidmakers moeten wel tijdig tot actie overgaan als er sprake is van een dreigende situatie. Duidelijk is dat conflictpreventie een complexe aangelegenheid is die nogal wat voeten in de aarde heeft. Het is dan ook de vraag wat men nu daadwerkelijk kan ondernemen bij een broeiend conflict.

Procedure

Directeur Paul van Tongeren van het platform vertelt in een interview met een politieke partij dat een eerste taak is uit te zoeken welke organisaties, aan beide kanten van de strijdlijn, een vredesbevorderende rol kunnen spelen. Hieruit moet overleg voortvloeien waarna bij (inter)nationale overheden aan de bel getrokken wordt. Die overheden moeten vervolgens op een passende wijze ingrijpen en bemiddelen in het conflict. Hierbij moet het besef bestaan dat de problemen anders in een kostbaar, militair, conflict kunnen ontaarden. Juist de vroegtijdig constatering van een mogelijk conflict is datgene waaraan het thans nog veelal ontbreekt. Maar wat te doen als een bevolkingsgroep zich terecht verzet tegen onderdrukking of ongelijke verdeling? Van Tongeren wijst erop dat gewapende strijd tegen onderdrukking veelal juist een laatste middel is wanneer geweldloze middelen als demonstraties en stakingen al zijn gepasseerd. Er zijn dus al de nodige signalen gegeven naar aanleiding waarvan je kunt ingrijpen. Of een conflict uiteindelijk voorkomen kan worden blijft van geval tot geval verschillend. Vele conflicten ontstaan echter door irrationele motieven, tegenstellingen over veronderstelde belangen en demagogisch optreden van politici of warlords. Een goed voorbeeld is Kosovo waarbij via educatief materiaal en het inschakelen van mensen die het vertrouwen van de bevolking genoten voorkomen is dat ophitsende volksmenners invloer kregen. Eenmaal uitgebroken is oorlog als en besmettelijke ziekte die pas na vele doden en verwoestingen is in te dammen. Daarom zou veel meer aandacht aan conflictpreventie gegeven moeten worden en zou dit net zo vanzelfsprekend moeten zijn als het voorkomen van tuberculose, pokken, malaria en andere ziekten.

Terug naar inhoud Nieuwsbrief