Studentenuitwisseling met Bosnië-Hercegovina
Bezoek aan Genesis Project in Banja Luka

Verslag van Elske Hoornenborg, een deelnemer.

Via Belgrado zijn we naar Banja Luka gereisd. Banja Luka ligt in het Servische deel van Bosnië, dat als gevolg van het Dayton Akkoord in twee delen is verdeeld. Tussen de twee delen is contact vrijwel onmogelijk, telefoneren kan niet en post komt niet aan.
Op weg naar Banja Luka kwamen we de eerste gevolgen van de oorlog al tegen: veel verwoeste huizen langs de kant van de weg. In sommige huizen woonden weer mensen, ondanks het ontbreken van ramen. Deze mensen zijn vluchteling, ze kunnen niet terug naar waar ze vandaan komen en hebben geen huis meer om in te wonen. Banja Luka leek op het eerste gezicht een heel normale stad met maar weinig verwoeste gebouwen. Als je echter met de mensen aan de praat raakt, blijkt het allemaal toch niet zo normaal te zijn. Alle jongens en mannen hebben moeten vechten in het leger tijdens de oorlog. Bijna iedereen heeft wel een omgekomen familielid of vriend. Er is geen werk te vinden voor alle mannen nu de oorlog is afgelopen, er is geen geld om banen te creëren.
In het kader van de uitwisseling hebben we het Genesis Project in Banja Luka bezocht. Dit is een lokale onafhankelijke organisatie, bestaande uit studenten (management, Engels en drama) met verschillende etnische achtergronden, die de situatie van de vluchtelingen in het gebied probeert te verbeteren. Ze doet dit niet zozeer met middelen, maar vooral met informatie. De studenten organiseren bijvoorbeeld poppenshows voor de kinderen, over wat je moet doen als je per ongeluk in een mijnen veld terecht komt (het antwoord is voor degene die verwacht dit nog wel eens mee te maken: voorzichtig terug lopen langs dezelfde weg, niet in paniek raken en de autoriteiten waarschuwen dat het niet goed genoeg staat aangegeven dat daar mijnen liggen), of over de rechten die kinderen hebben.
Ook delen ze internationale kranten uit, afkomstig uit het buitenland en uit andere gebieden van voormalig Joegoslavie. Genesis probeert op deze manier mee te helpen aan de opbouw van een vreedzame en democratische maatschappij.

Bezoek vluchtelingencentra

Behalve de zes Nederlandse studenten kwamen er ook twee geneeskunde-studenten uit Belgrado naar Banja Luka, een meisje uit Livno (Kroatisch deel van Bosnië), en twee studenten uit Modrica, 60 kilometer van Banja Luka, die een project zoals Genesis op willen gaan zetten.
Doordat mensen uit verschillende delen aanwezig waren, kwamen in discussies vaak verschillende standpunten naar voren. Gelukkig was iedereen het over één ding eens: we willen geen oorlog meer. Tijdens ons verblijf in Banja Luka hebben we een programma gevolgd dat door Genesis was georganiseerd.
Onderdelen waren bezoeken aan vluchtelingencentra, waarbij we actief deel konden nemen aan de programmaonderdelen met de kinderen, discussies met de studenten over de toekomst van voormalig Joegoslavië, of zij denken dat er een nieuwe oorlog uit zal breken of niet, over de invloed die de oorlog op hun eigen leven heeft gehad, enzovoorts. Een student zei: "Ik heb niet meer de kracht om nog een oorlog mee te maken, waarin alles wordt vernietigd wat we juist hebben opgebouwd. Dat is dan net alsof je eigen kind wordt neergeschoten". Verder hebben we informatiemateriaal ontwikkeld over Post Traumatisch Stress Syndroom bij kinderen, hoe de ouders dat kunnen herkennen en wat ze er zelf aan kunnen doen. Onder de studenten van Genesis bevinden zich geen geneeskunde en geen psychologie studenten, dus op dit vlak konden wij een wezenlijke bijdrage leveren.

Situatie onrustig

Wat ons opviel is dat de situatie nog steeds erg onrustig is. Officieel is het vrede, maar er heerst nog veel haat onder de mensen. Dat is natuurlijk ook niet verwonderlijk na zo'n lange periode van oorlog, waarin zoveel doden zijn gevallen. Iedereen was het er over eens dat de huidige politici die de oorlog zijn gestart, weg moeten. En er moeten nieuwe banen worden gecreëerd, zodat de toekomst-perspectieven beter worden en mensen niet allemaal weggaan naar landen waar ze betere perspectieven op werk hebben. Erg veel optimisme is er niet. De mensen leven nog steeds onder een economisch embargo van de internationale gemeenschap, die vindt dat de oorlogsmisdadigers uitgeleverd moeten worden. Helaas heeft de gewone burger daar niet zoveel over te zeggen.

Bezoek Sarajevo

We hebben ook een bezoek gebracht aan Sarajevo. Dat was heel indrukwekkend, in Sarajevo zie je echt nog de oorlog, in de vorm van alle kapotte gebouwen. Een meisje zei toen ik een opmerking maakte over die gebouwen: "Maar er ligt nu tenminste geen bloed meer op de straat". Het is onmogelijk om je voor te stellen wat de mensen daar hebben meegemaakt. Dagen lang in schuilkelders, geen water, geen elektriciteit, weinig eten.
Een jongen in Sarajevo zei toen ik hem vroeg wat zijn nationaliteit was: "Mijn vader is Servisch, mijn moeder is Kroaat en ik ben Bosniër"! Als iedereen zo zou denken zouden alle mensen, Serv, Kroaat of moslim, weer naast elkaar kunnen leven als Bosniërs in de staat Bosnië!


Terug naar inhoud Nieuwsbrief