Over atoomproeven en atollen, ‘Moruroa and us’, en nog veel meer

European Centre on Pacific Issues 1992-1999

Door: An Mercx

Activities, Campaigns and Projects of the European Centre on Pacific Issues’, gepubliceerd door het European Centre on Pacific Issues (ECSIEP), postbus 151, 3700 AD Zeist, tel: 030-6927827, fax: 030-6925614, e-mail: ecsiep@antenna.nl.

‘In 1983, op de Assemblee van de Wereldraad van Kerken (WvK) in Vancouver, hielden de Pacific-kerken een krachtige en indrukwekkende presentatie. Een tengere, zelfverzekerde vrouw, Darlene Keju van de Marshall Eilanden, doorbrak de stilte rond de gevolgen van de Amerikaanse kernproeven voor haar volk. Onder de indruk van haar boodschap keerden mensen terug naar hun land en sommigen zochten naar mogelijkheden om Darlene’s oproep bij hun activiteiten te betrekken’.

Dit is een citaat uit het verslag van ECSIEP: "1992-1999: Activities, Campaigns and Projects of the European Centre on Pacific Issues".

Darlene’s informatie was het begin van de Nederlandse Pacific Werkgroep (PW), een samenwerking van kerkelijke en vredesorganisaties, waaronder de NVMP. Ook omringende landen pikten de boodschap uit de Pacific op: Duitsland, België, en het Verenigd Koninkrijk hadden hun Pacific werkgroepen. Er was geregeld onderling contact. Alleen in Frankrijk bleef het stil: daar was nauwelijks protest tegen de eigen kernproeven in Frans Polynesië. Men besloot hier wat aan te doen. In december 1988 gingen afgezanten van de Duitse en Nederlandse Pacificgroep op een missietocht naar Frankrijk en maakten contact met kerkelijke organisaties, Polynesische studenten, vredesorganisaties en anderen. Grote steun ondervond dit netwerk van John Doom, sinds 1989 secretaris van het Pacific Bureau bij de WvK in Genève. Dit leidde weer tot een Zwitserse groep!

De PW’s evolueerden in 1991 tot een European Pacific Solidarity network (EPS), waarvoor als coördinerend secretariaat in 1992 het European Centre for Studies, Information and Education on Pacific Issues (ECSIEP) werd opgericht. Het secretariaat van de PW was gehuisvest bij (en gesponsord door) ICCO: de Interkerkelijke Organisatie voor Ontwikkelingssamenwerking te Zeist. Ook ECSIEP is er nog altijd gevestigd.

ECSIEP

Het hoofddoel was: bijeenbrengen van de beperkte bronnen, zowel persoonlijke als materiële, om contact te kunnen blijven houden met elkaar en met organisaties in de Pacific. Hiertoe verzorgt ECSIEP een EPS Bulletin (aan 700 adressen ) en het jaarlijkse EPS seminar met sprekers uit Pacific-landen. Het boekje geeft een gedetailleerd overzicht van de plaatsen waar deze bijeenkomsten zijn geweest en een lijst van personen en organisaties uit de Pacific, die op uitnodiging van ECSIEP aanwezig waren.

Sinds 1998 heeft ECSIEP een homepage op Internet: http://www.antenna.nl/ecsiep.

ECSIEP organiseert ook conferenties samen met anderen. Zo was er in 1997 een studieweek over de toekomst van de Lomé-Conventie, de voornaamste samenwerkingsovereenkomst voor ontwikkeling tussen de EU en de 71 ACP-staten, waarvan eenderde kleine eilandstaten. Deel namen verder NGO-vertegenwoordigers uit alle 8 Pacific ACP-staten (Afrikaanse, Carribische, Pacific), de 3 OCT’s (Overseas Countries and Territories), uit Europa, van het ACP-secretariaat en van de Europese Commissie.

In de jaren 1992-1993 ontdekte ECSIEP, toen zij in contact was met Pacific ambassades en Euro-parlementariërs over de Lomé Conventie en de ACP-EU Joint Assembly, dat er in die tijd geen Europarlementsleden waren met speciale belangstelling of kennis van de Pacific regio. In de Lomé Conventie staat nauwelijks iets over haar noden.

Tijdens de voorbereidingen voor een VN-conferentie in Barbados in 1994 over duurzame ontwikkeling in Small Island Developing States (SIDS) merkte ECSIEP dat er tussen de eilanddelegaties van de VN die ‘Barbados’ organiseerden en de delegaties in Brussel (Lomé!), geen enkel contact was. ECSIEP organiseerde toen samen met de Ambassade van Barbados een debriefing van de PrepCom voor eilanddelegaties, in Brussel. Dit alles leidde tot een gunstige resolutie en verdere activiteiten.

Projecten en Campagnes

De Franse kernproeven zijn steeds de voornaamste zorg geweest. Samen-werking met de Polynesische kerk en de jonge NGO Hiti Tau zorgde voor duurzaam contact. ECSIEPs lobbywerk leidde tot een resolutie over kernproeven in de ACP-EU Joint Assembly in 1992 en tot een resolutie ter ondersteuning van het moratorium op kernproeven in het Europees Parlement in 1993.

De EPS-bijeenkomst van 1995 initieerde een (sociologisch) onderzoek naar de gezondheidsklachten van Polynesische test-site workers met medewerking van twee wetenschappers van de Universiteit van Wageningen. Hun bevindingen werden vastgelegd in een boek:

‘Moruroa and us. Polynesians’ experiences during thirty years of Nuclear Testing in the French Pacific’.

Het boek werd in Tahiti gepresenteerd in 1997. In Frankrijk kreeg het veel aandacht van pers en TV. De Franse regering reageerde onmiddellijk negatief.

Op de Assemblee van de WvK in Harare, 1998, werden het rapport en de kernproeven besproken en werd een brief gestuurd aan Frankrijks Eerste Minister met het verzoek de archieven over deze zaak te openen.

Op 20 februari 1999 was er een studiedag in de Assemblee Nationale (het Franse parlementsgebouw). Vijf vertegenwoordigers van verschillende Polynesische organisaties spraken hier over de erfenis op sociaal, economisch en politiek gebied van dertig jaar Franse atoomproeven. De geslotenheid van de Franse autoriteiten wat betreft de gevolgen voor het milieu en de gezondheid kreeg veel kritiek, ook van de Franse deelnemers. Het seminar trok ruim 250 deelnemers en was georganiseerd door onder andere twee parlementsleden.

Klimaatsverandering

Ook problemen van andere aard waar Pacificlanden mee worstelen krijgen de steun van ECSIEP. Bijvoorbeeld klimaatsverandering: kleine eiland-staten zullen het als eerste merken. Sommige zullen compleet onder water verdwijnen, de grotere verliezen veel van hun vruchtbare landbouwgrond aan de kuststrook. Men verwacht moeilijkheden met drinkwatervoorziening, toename van cyclonen en verwoesting van koraalriffen, die voor de vis belangrijk zijn, een natuurlijke barrière tegen stormen vormen en CO2 uit de lucht opnemen.

Dit kwam aan de orde op de VN-conferentie in Barbados in 1994 over duurzame ontwikkeling. EPS vindt dat dit onderwerp op haar agenda hoort en ECSIEP was dus in Barbados aanwezig. ECSIEP zorgde voor een documentaire over dit onderwerp. De film heet: ‘Canary in a coalmine’, gepresenteerd op de Conference of the Parties of the Climate Convention in Berlijn, 1995. Verder werd er een Europese lezingentournee georganiseerd met drie ambassadeurs van landen behorend tot de Alliance Of Small Island States (OASIS). In de zes bezochte landen werd de groep op ministerieel niveau of door hoge functionarissen ontvangen.

Samen met ICCO werd ook milieuvriendelijk bosbeheer in Papua Nieuw-Guinea, de Solomon Eilanden en Vanuatu ondersteund. Als voorbeeld noemt het verslag de Solomon Western Islands Fair Trade (SWIFT), een programma van de United Church in Solomon Islands in 1994. Het SWIFT-hout is onder andere in Nederland te koop. Het verslag besluit met informatie over de netwerkgroepen, het Pacific Bureau van de Wereldraad van Kerken, alsmede van de ECSIEP-structuur en haar bestuur.

Madeleen Helmer is sinds het allereerste begin coördinator van ECSIEP. Haar naaste medewerker is Peter van der Vlies, die het Bulletin en de Internetpagina redigeert.

Dit verslag van 7 jaar activiteiten is nauwkeurig verzorgd, met veel details. John Doom schreef het voorwoord en mèt hem kan men verbaasd zijn dat zo’n kleine groep, met be-perkte financiën, maar vol enthousiasme, toewijding en overtuiging zoveel mensen wereldwijd heeft gemobiliseerd voor de Pacific regio.

Terug naar inhoud nieuwsbrief