Opinie

Blijven we de wapenwedloop steunen?

Het is duidelijk: de bewapeningsuitgaven gaan weer de hoogte in, de wapenindustrie floreert. Waarom weet eigenlijk niemand. Waar vroeger de Koude Oorlog met zijn wapenwedijver tussen Oost en West nog als een valabele reden werd aangebracht, doet men vandaag geen moeite meer om een verklaring te geven. Het is een automatische, inwendig gedreven wapenwedloop geworden. De landen met een wat lager defensiebudget en Europa in het algemeen wordt verweten hun NAVO verplichtingen niet na te komen. Ze staan onder druk om meer te betalen. Intussen wordt in de Verenigde Staten een buitengewone stijging voor de volgende jaren goedgekeurd. Stof voor een nieuw wijsvingertje omhoog naar Europa over een paar jaar, want al onze inspanningen ten spijt zullen we weer achterna hollen en de slechte leerling blijven.

Je kan je moeilijk voorstellen dat het Westen vandaag of in de nabije toekomst meer militaire dreiging van buiten kan verwachten. Neen, het gaat om een interne wapenwedloop waarvan de belangrijkste drijvende kracht ligt bij het driespan industrie, onderzoek & ontwikkeling, en de militaire lobby. De wapenindustrie besteedt veel geld aan onderzoek en ontwikkeling, vindt nieuwe ‘Porsche’ of ‘Mercedes’ wapens, waarop ze de militairen verliefd maakt, die dan de regeringen onder zware druk zetten. Economie en tewerkstelling worden er bij gehaald en de jongste vondst ‘humanitaire interventies’ doet de rest. Straks gaat men nog de naam van het ‘Ministerie voor Landsverdediging’, de eufemistische naamsverandering van het vroegere ‘Ministerie van Oorlog’, vervangen door het ‘Ministerie voor Humanitaire Zaken’.

De Verenigde Staten keurden een verhoging van het defensiebudget goed van 112 miljard dollar over vijf jaar. In 2005 zal het jaarlijkse budget voor landsverdediging 331 miljard dollar bedragen tegenover 274 miljard dollar dit jaar. Dat ongelooflijk hoge cijfer is een veelvoud van wat volgens het Ontwikkelingsplan van de Verenigde Naties nodig is om te voldoen aan alle elementaire basisbehoeften van de hele wereld. Meer wapens betekenen meer oorlogsgeweld. Het tegemoetkomen aan de basisbehoeften in de hele wereld daarentegen is een ideale vorm van conflictpreventie.

Zonder slag of stoot heeft men ons er in geluisd. De NAVO en dus ook het toekomstige Europese leger zal in het vervolg militair ingrijpen in conflicten buiten het eigen grondgebied. Zogezegd een middel om de schending van mensenrechten tegen te gaan en ook de verdediging van onze mondiale belangen te verzekeren. In werkelijkheid een obsolete therapie. Verschrikkelijk duur, met als onvermijdelijk gevolg een verdere verwaarlozing van de sociale sector en dus meer kans op het creëren van interne haarden van geweld. Anderzijds meer slachtoffers veroorzakend en vooral totaal inefficiënt. Volgens het International Institute for Strategic Studies zijn 15 van de 16 jongste militaire interventies in gewelddadige conflicten mislukt. Welke arts zou het in zijn hoofd krijgen dergelijke therapie in te stellen? Waar ter wereld zou een geneesmiddel met zulke gevolgen ooit goed-gekeurd worden? Als arts zou je gestraft worden als je wetens en willens dergelijke fouten begaat. In de internationale politiek wordt de machtige echter nooit bestraft.

Ook in Rusland doen de wapens het goed. De oorlog in Tsjetsjenië zorgt voor een bijkomende bewapeningsimpuls na de recente verhoging van de wapenexport. Men is al bezig met de productie van nieuwe legerhelikopters.

In Hongarije stijgen dit jaar de militaire uitgaven met 43%. Italië heeft beloofd zijn defensiebudget van 1.5% van het BNP op te trekken tot 2%. Frankrijk en de meeste andere NAVO-landen zullen eveneens hun militaire uitgaven verhogen. Oost-Europese landen als Polen en Tsjechië worden als NAVO-lid verplicht hun leger-uitgaven te verhogen, terwijl ze nu al moeite hebben om tot een economische integratie te komen.

Deze verhoogde inspanningen voor defensie worden voorgesteld als een morele verplichting. Wie onvoldoende meewerkt wordt een gebrek aan solidariteit verweten. Sommigen spreken zelfs van egoïsme en lafheid, omdat men anderen de kastanjes uit het vuur laat halen. Robertson, die in Kosovo zijn havikgedrag had bewezen en dus voor de Verenigde Staten betrouwbaar was als nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, verklaarde dat er meer geïnvesteerd moet worden in militaire capaciteit om de veiligheid van de toekomstige generaties te kunnen waarborgen.

Ook in België komt er, naast de indexering, waarschijnlijk een verborgen verhoging van het budget voor defensie door balansmanipulatie, waarbij de uitgaven voor ‘humanitaire’ interventies gedeeltelijk op andere budgetten verhaald worden. Over de vervanging van de F-16 gevechtsvliegtuigen is men het echter niet eens. De groenen en de Vlaamse socialisten hebben de moed gehad zich te verzetten tegen het investeren in de opvolger van de F-16, dit in tegenstelling tot de liberalen en de Franstalige socialisten die pro zijn. Dergelijke investering zou in de toekomst een belangrijke automatische verhoging van het defensiebudget meebrengen. De groenen en de Vlaamse socialisten zijn van mening dat het voor een klein land onmogelijk is op elk militair terrein te investeren in peperduur nieuw militair materiaal. Ze vinden dat we ons moeten beperken tot bepaalde gebieden. Bovendien vragen ze zich af voor welke interventies dit high-tech materiaal nuttig kan zijn.

Hierop kwamen reacties van het establishment. De woordvoerder van de militaire industrie schreef denigrerend over een geitenwollensokkenpartij zonder politieke ervaring en een inconsequente socialistische partij. Hij vroeg zich af welke soort socialisme dit wel was, dat niet in staat was zich te houden aan de solidariteit over de grenzen heen met het socialistische gedachtegoed van Jospin, Blair, Schröder en zelfs Kok (sic). Heeft hij ooit al eens de waarde van het gedachtegoed van de wapenfabrikanten kritisch bekeken?

Intussen waarschuwt Kofi Annan voor de nieuwe wapenwedloop. Ergst van al vindt hij de houding van de kernmogendheden die blijven vertrouwen op hun kernwapens. ‘We moeten onmiddellijk nieuwe en afdoende maatregelen treffen voor ontwapening en non-proliferatie’ zei hij in een toespraak tot de VN-Adviesraad inzake Ontwapeningsvraagstukken. Bijzonder ontmoedigend vond hij de talrijke ontwapeningsmaatregelen die vastgelopen zijn.

Vandaag heerst geen Napoleon meer, die met militair geweld over heel Europa alle jongens kon opeisen als zijn soldaten, het geld kon aanslaan voor wapens, en iedereen kon verplichten te vechten voor de uitbreiding van zijn macht. Er zijn nog wel Napoleonepigonen die het graag zouden doen, maar wij kunnen ons als vrije burgers hiertegen verzetten. Alleen van ons hangt het af. Van ons willen, durven en doen. Voor wie nadenkt over de pro’s en de contra’s is verzet tegen verdere bewapening een morele verplichting.

Jef De Loof, voorzitter AVV

Terug naar inhoud nieuwsbrief