Woensdag 12 november 2008 te Brussel

 

International conference perspectives on nuclear disarmament 2010-2020

 

Een impressie

Deze conferentie, die op één namiddag gehouden werd in het prachtige Stadhuis van Brussel aan de Grote Markt trok een kleine honderd deelnemers, waarvan ca. de helft studenten politicologie van de Vrije Universiteit van Brussel. De organisatie was een samenwerking van o.a. Mayors for Peace, IPPNW (Vlaanderen en Wallonië), de Vereniging voor de Verenigde Naties (VVN Vlaanderen) en wist een aantal gere-nommeerde sprekers uit deze organisaties, Belgische universiteiten en de politiek bijeen te brengen.

 

Een aantal ‘Burgemeesters voor Vrede’ voerde het woord.

Allereerst opende Philippe Collard, burgemeester van Bastogne de conferentie. Bastogne wenst in België het centrum voor de herinnering van de Tweede Wereldoorlog te worden. In 1994, op de 50e herdenking van de bevrijding van Bastogne en het Ardennenoffensief werden door kinderen 4000 (voor even zovele Amerikaanse veteranen) bomen geplant voor een Vredesbos. Deze bomen zijn gegroepeerd in de vorm van het Unicef-embleem, een moeder en haar kind, symbool van menselijke tederheid (alleen vanuit de lucht te zien). In het bos kan men zich ontspannen en in vrede vertoeven. Ook bevat dit Vredesbos sinds 1998 een aantal herdenkingspanelen voor andere gebombardeerde steden, zoals Guernica, Kiev, Warschau, Wolgograd en meer. Zo zal dit Vredesbos een pendant vormen van Flanders Fields in Ieper. Collard sloot zijn toespraak met de woorden van Kofi Annan: “wij moeten niet kiezen tussen non-proliferation en disarmament maar voor allebei.”

 

Daarna voerde Tadatoshi Akiba van Hiroshima het woord. Hij noemde een aantal factoren, waarom vredesverdragen vaak niet werken: ze zijn bijvoorbeeld gericht op de situatie in het verleden, niet op de toekomst, ze zijn te politiek en niet gestoeld op de wensen en behoeftes van de bevolking, de sociaal-economische situatie wordt er niet in betrokken enz. Hij gaf een aantal nieuwe uitgangspunten, zoals de noodzaak van leiders, die niet in oude patronen denken en die hun mandaat echt ontlenen aan de mensen, de civil societies en de grass-root organisaties. Natuurlijk noemde hij nog eens de specifieke waarde van de organisatie Mayors for Peace. Burgemeesters worden slechts herkozen als ze iets voor hun burgers doen, hen daadwerkelijk beschermen. Hij hoopt, dat in 2010 de stem van Mayors for Peace hoorbaar zal zijn in de Verenigde Naties. Doel van MfP: een 22e eeuw zonder kernwapens.

De eerste locoburgemeester van Wolgograd (het voormalige Stalingrad), Alexander Davydenko sprak over het Cities are not Targets-project. Hij noemde aan aantal oorlogsgetroffen steden zoals Ieper, Guernica, Stalingrad, Hiroshima, Coventry en andere en voegde daar Tskinvili (Zuid-Ossetië, 2008) aan toe.

 

Een consistentiële bijdrage werd geleverd door professor Eric David van de Vrije Universiteit van Brussel ten aanzien van de legale aspecten van kernwapens (onder andere de betekenis van de uitspraak van het Internationale Hof van Justitie in den Haag over de (il)legaliteit van het produceren van, dreigen met en gebruik van kernwapens. Dit heeft echter slechts de waarde van een advies en is niet bindend. Het gaat bovendien over bestaande (kern)-wapens en een nieuw (kern)wapen is dus niet buiten de wet! Zijn stelling luidt: “hoe nieuwer het wapen des te meer reden het te verbieden”. Er is dus nog veel werk aan de winkel voor juristen. Jan Wouters, hoogleraar internationaal recht aan de Katholieke Universiteit Leuven en namens de Vereniging voor de Verenigde Naties vroeg zich af, waarom nu, 20 jaar na de Koude Oorlog de wereld nog steeds met kernwapens zit opgescheept. Is het een gebrek aan politieke wil? Informele contacten en plannen zouden de hard-law-benadering moeten vervangen.

 

Ook vanuit ‘eigen kring’ namelijk de IPPNW (Frankrijk) werd een heldere bijdrage aan het denkkader gegeven door dr. Abraham Behar (voormalig Europese IPPNW-vice-president) die de ‘piramide van geweld’ tekende: in de basis sociaal geweld, naar boven toe: terrorisme, burgeroorlog, regionale oorlog en in de top de nucleaire dreiging.. De wereld heeft nu 30.000 kernwapens, waarvan de meeste! in Europa (inclusief Rusland). Het antwoord van IPPNW: ICAN (International Campaign for the Abolition of Nuclear War (2020, afkomstig uit Australië) met de slogan van de kangoeroe: Hop til they stop! I CAN, YOU CAN, WE CAN, NOW! waarop de zaal antwoordde YES, WE CAN!... zodat de nieuwe Amerikaanse hype naadloos lijkt aan te sluiten bij wat wij willen!

Guy Magnus (voorzitter van het Belgische comité van milieuartsen en coördinator van het Europese netwerk van artsen voor Gezondheid en Milieu) legde de link tussen de be-scherming van het milieu en de preventie van oorlog. De toekomst van onze kinderen moet centraal staan in alle beleid.

 

Eric Remacle (Vrije Universiteit Brussel vanuit de politieke wetenschappen) bracht de te verwachten nieuwe koers van het Witte Huis in verband met de agenda voor Europa. Barack Obama heeft zich duidelijk uitgesproken vóór een kernwapenvrije wereld. (i.t.t. George Bush, die nine-eleven aangreep als excuus voor een nieuwe afschrikkingspolitiek). Daarvoor is om te beginnen nodig, dat alle ‘losse’ splijtstoffen worden beveiligd (terrorisme), dat verdere verspreiding van kernwapens wordt tegengegaan en dat de ‘oude generatie’ kernwapens worden gereduceerd. Maar dit is niet genoeg, de nieuwe regering zal coalities moeten vormen met andere kernwapenstaten om tot een meer assertieve reductie van de arsenalen door de kernwapenstaten zelf te komen. Zal totale afschaffing het doel worden? Europa is helaas verdeeld: er zijn kernwapenstaten (Frankrijk, V.K.), voorstanders van totale afschaffing (Zweden, Ierland bijvoorbeeld) en staten, die een middenpositie innemen (Duitsland, Noorwegen). Het vormen van kernwapenvrije zones in Europa zou een stap in de goede richting kunnen zijn.

 

Helaas was er weinig tijd voor vragen en discussie. Wat doet Europa zelf om de kernwapens kwijt te raken? Of Amerika belang heeft bij het handhaven van zijn kernwapenarsenaal in Europa is de vraag: het kost geld, ze moeten beschermd worden tegen terrorisme én ze hebben hun militaire kracht zelf hard nodig. En een probleem is ook, dat de  Europese staten niet op eigen houtje beslissingen willen/kunnen nemen (men zou geïsoleerd raken), alleen in NAVO-verband. Het gaat alleen als men coalities vormt. Politici willen wel, maar diplomaten zijn lastiger in beweging te krijgen.

 

Bij het drankje na afloop in een zaal met prachtige Vlaamse gobelins praatten we nog wat na met enkele van de studenten. Wisten ze eigenlijk wel, wat een kernwapen doet?

Nee! Dit is een les voor elke volgende bijeenkomst met een jongere generatie!

 

De lijst met aangesloten burgemeesters is te raadplegen op de website van Mayors for Peace:

http://www.mayorsforpeace.org/english/membercity/map.html