9th-12th March 2008, New Delhi

 

18th World Congress of International Physicians for the Prevention of Nuclear War

 

Het belangrijkste van dit congres was ongetwijfeld de deelname van de studenten – zowel door hun aantal als door hun inbreng. Zij waren met meer dan 300 uit alle delen van de wereld. Het is enorm wat zij de afgelopen 90 maanden verwezenlijkt hebben met symposia, fietstochten,

manifestaties, buskaravanen … Ook tijdens het congres bleven ze actief meedoen en droegen ze bij tot het succes van het geheel. Onderstaand verslag geeft de indrukken weer van één persoon en blijft uiteraard subjectief. Ik bericht eerst over de grote plenaire vergaderingen en daarna over enkele workshops.

 

Uitdagingen en mogelijkheden

De eerste plenaire zitting met als thema The International Campaign to Abolish Nuclear weapons: Challenges and Opportunities, werd geopend door Senator Douglas Roche uit Canada. Hij was bijzonder positief. Wij komen in een nieuw politiek tijdperk. Er zijn verkiezingen in de VS, de activiteiten van Burgemeesters voor Vrede kennen een toenemende belangstelling, de beweging ICAN groeit en vooral er is een sterke deelname van de jongeren. Nieuwe politieke feiten scheppen nieuwe mogelijkheden. Een wereld vrij van nucleaire wapens is doenbaar. Het hangt af van de ‘visie’ van de bevolking. IPPNW moet daarin de katalysator zijn. Onze beweging komt weg van de periferie. Zij staat in het centrum omdat de geloofwaardigheid van nucleaire wapens in vraag wordt gesteld. Deze zijn immoreel en onverenigbaar met de mensenrechten. Er moet een cultuur van vrede ontstaan. De diversiteit van de mensen is daarbij geen bedreiging maar een opportuniteit. Acties zijn altijd gebaseerd op de persoonlijke acties van enkelingen. Laten wij nu alle acties samenvoegen en zowel de klimaatverandering als de bewapening te lijf gaan. India heeft weliswaar nucleaire wapens maar het land blijft zoals vroeger ijveren voor conventies om de dreiging te beheersen.

 

Vervolgens sprak admiraal Ramdas uit India. Hij was lid van de organisatie voor vredesinitiatieven tussen Pakistan en India. Op dit ogenblik hebben in Azië China, Pakistan en India kernwapens. Het is bedroevend en beangstigend hoeveel procent van het bruto-nationaal product besteed wordt aan kernwapens in plaats van aan opvoeding en gezondheid. Het is tijd voor een andere wereldorganisatie. Na zijn toespraak werden kritische vragen gesteld. Hoe komt het dat Pakistaanse artsen geen toegang kregen tot het congres? Het blijkt dat deze artsen geen visum gekregen hebben omdat het te laat werd aangevraagd. Er zijn wel 7 studenten uit Pakistan aanwezig die blijkbaar wel tijdig hun visum hebben aangevraagd. Het spandoek achter de sprekers bevat ook de Pakistaanse vlag. Dit is toch duidelijk een teken van goodwill.

 

De derde spreker was de heer Sunil Kant Munjal, een industrieel. In de lange beschavingsgeschiedenis van India die meer dan 5000 jaar duurde, heeft India nooit andere staten aangevallen. Het is een land vergelijkbaar met een continent. Het vertoont een grote diversiteit niet alleen in talen maar ook in godsdiensten, kleding, voedingsgewoonten… De laatste jaren gebeurde een enorme economische ontwikkeling. Het aantal miljardairs neemt spectaculair toe. Dit is goed. Om welstand te verdelen moet eerst welvaart gecreëerd worden. 30% van de Indiërs hebben een leeftijd van minder dan 15 jaar. In wereldperspectief is dit belangrijk. Toch gaat slechts 4% van het budget naar onderwijs. Defensie heeft een veel groter budget. Dit is te begrijpen omdat haar buurlanden zeer onstabiel zijn. India is verschillend van China. Toch verbeteren en verdiepen de relaties.

 

Handwapens

De tweede plenaire vergadering behandelde het thema: Aiming for Prevention: How can doctors stop small arms violence? Majoor Generaal Vinod Saighal (India) betoogde dat degenen die beslissingen moeten nemen niet in de zaal aanwezig zijn. Wat kunnen wij doen? Vele kleine initiatieven zullen de oplossing moeten brengen. De basis bij die initiatieven moet educatie zijn. Er moet meer aandacht gaan naar stressonderzoek. Dit is zelfs van belang voor de bevelvoering van de verschillende legers. Toestanden dat manschappen hun officieren uitmoorden moeten vermeden worden. Bij de kost van de Irak-oorlog wordt geen rekening gehouden met de stress en de frustraties van de teruggekeerde soldaten.

De plechtige inauguratie van het congres gebeurde op de tweede dag door de heer Shri M. Hamid Ansari, vice-president van India. Hij verklaarde in zijn rede dat vrede een theoretisch concept is waar India – geholpen door zijn tradities – een praktische uitwerking tracht aan te geven. Gunnar Westberg, co-president van IPPNW zegde dat zo lang één staat wapens heeft, andere staten zullen proberen dezelfde wapens te verwerven. Het behoort tot de opdracht van de grootste staat om met ontwapening te beginnen. Waar staat India? Het land heeft een traditie van neutraliteit. Het moet meehelpen opdat de wereld geen gevangenis wordt waar de bevolking zit te wachten op executie. Wij wensen een wereld vrij van nucleaire wapens.

 

Oorzaken van oorlog

Globalisation and Militarisation: The Root Causes of War’. Susan George, co-director of the Transnational Institute te Amsterdam betoogde dat de globalisatie van de economie extreem voordelig is voor een toplaag. Het aantal miljardairs groeit exponentieel. Tegelijk groeit eveneens de competitie tussen de arbeiders voor de goedkoopste lonen. Dit moet een waarschuwing zijn voor India.

 

Binnen niet al te lange tijd zullen zij niet meer de goedkoopste zijn. De pleitbezorgers voor globalisatie pleiten voor maximale vrijheid. Tot er pro-blemen opduiken. Dan gaat weer de vraag naar de overheid om in te grijpen en eventueel om ondersteuning.

Wat is de definitie van een gewapend conflict? Veelal gebruikt men: 100 doden in een beperkte tijd. Tijdens de Koude Oorlog was de toestand relatief stabiel. Thans zijn er vele kleinschalige conflicten waarin opvalt dat poor people fight against poor people.

Admiraal Vishnu BhagwatFormer Chief of Indian Navy pleitte voor meer netvorming als alternatief voor militarisatie. Sri Manishanker Ayyer hield een opmerkelijke toespraak. Niet alle gezichtspunten zijn hetzelfde. In de tachtiger jaren ontwikkelde Gandhi een plan voor een nuclear free and non violent world order. Het baseerde zich op de relaties tussen de staten. Er was ook het besef dat er een grens is aan de aan de mogelijkheid te vernietigen. Een mens kan slechts eenmaal gedood worden. Wapens ophopen om meer dan 17 x dat vermogen te hebben leek zinloos.

 

Thans is de situatie – zeker voor India – verschillend met toen. Wij hebben zelf wapens. De redenen hiervoor zijn duidelijk. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er tussen de naties een andere pikorde met 5 staten die een hogere positie innamen. India dat

eveneens duizenden doden te betreuren had in die oorlog stond in een lagere positie. Er waren nog aberraties zoals Taiwan dat China vertegenwoordigde. India verwierp het idee dat sommige staten bewust zouden afzien van het bezit van nucleaire wapens en andere er vrij over zouden kunnen beschikken. Dat degenen die wapens hebben vrij hun wil konden opleggen aan degenen die deze wapens niet hadden vonden wij verkeerd. Het was de reden waarom wij het NPV (Non-Proliferatieverdrag) nooit aanvaard hebben. Ons bezwaar was dat er geen symmetrie bestond in het NPV. Het was een wereld van apartheid. Onze positie was dat er wel een wereld kan bestaan zonder nucleaire wapens maar niet dat sommige wapens mogen hebben en andere niet.

Hoewel wijzelf de drempel hebben overschreden, blijven wij het recht hebben om te spreken over het voorstel van Gandhi. Zoals destijds blijven wij zeggen dat de onderverdeling in have’s en have-nots verkeerd is.

Wij verklaren verder dat wij nooit als eersten de bom zullen gebruiken. Tegelijk zeggen wij help ons de verspreiding te controleren. Denk aan het verleden opdat wij niet, zoals beschreven wordt door Barbara Tuchmann in de Guns of August, ongewild een nieuw wereldconflict inrommelen. Wij moeten vrezen voor de toekomst. Indien de wapens bestaan zullen zij ooit gebruikt worden. Controle door de Verenigde Naties is een mogelijke weg.

 

Workshops

Er waren verschillende paneeldiscussies en workshops met de meest uiteenlopende onderwerpen maar ook met zeer verschillende wetenschappelijke onderbouwing. Ik trok naar Climate Effects of Nuclear War. De spreker baseerde zich op een studie van de 80er jaren. Bij een scenario waarbij 100 bommen – elk met de kracht van een Hiroshima-bom – zouden ontploffen, zou een nucleaire holocaust ontstaan. Door de stofvorming zou de temperatuur met 1,5 graden dalen. Dit zou leiden tot wijzigingen in de seizoenen. Grote hongersnoden zouden het gevolg zijn. De wetenschappers gebruiken bij het opmaken van hun berekeningen de gevolgen van vulkaanuitbarstingen in het verleden. Deze afkoeling zou dan interfereren met de opwarming van de aarde. Zelfs als niet-deskundige is het moeilijk met de redeneringen mee te gaan. De scenario’s lijken wetenschappelijk omdat zij met getallen onderbouwd worden. Men gaat uit van een hypothese, plaatst daar getallen bij en creëert nieuwe hypotheses die men opnieuw onderbouwt met getallen. Indien het allemaal zo voorspelbaar zou zijn dan zou men de opwarming van de aarde met een berekenbaar aantal nucleaire explosies kunnen controleren.

 

Een dergelijke opmerking lokte uiteraard veel afkeuring uit. Maar is de werkelijkheid – het intentioneel doden van mensen – niet erg genoeg? Wat is het nut van dergelijke doemscenario’s? Zij kunnen wel meehelpen om de afschrikkingsmacht van nucleaire wapens te onderstrepen. In die zin helpen zij de makers en de propagandisten van nucleaire bewapening.

Een paneeldiscussie behandelde Sustainable Energy Options. Andi Nidecker (Zwitserland) was tegen nucleaire energie omwille van de mogelijke ongevallen, de epidemiologische gegevens, het koelwaterprobleem, enz. De voorraden van olie, gas en uranium zijn beperkt. Toch hebben wij energie nodig. Ramesh Kumar Maskey (Nepal) toonde aan dat Nepal een geschikt land is voor waterkrachtcentrales. De bevolking woont in de dalen, de watervoorraden zijn gelokaliseerd in de bergen. Ongewild toonde de spreker nog maar eens aan hoe ongelijk het energieverbruik is verdeeld in de wereld. Nepal met 23 miljoen inwoners gebruikt 603 megawatt. België met 10 miljoen inwoners heeft 4 nucleaire reactoren in Doel met capaciteiten van 400, 600, 900 en 1400 megawatt. In Tihange staat een vergelijkbaar park en daarbij zijn er nog de klassieke centrales en de invoer. Het totale energieverbruik van Nepal komt dus overeen met dat van een kleinere reactor in België.

 

Hari Sharan (energie-expert) zocht naar haalbare oplossingen. In theorie zou een gelijke hoeveelheid energie moeten beschikbaar zijn voor alle wereldbur-gers. Nu zijn er nog vele plaatsen in India waar geen energie voorradig is . De mensen moeten er leven zoals hun voorouders. Van vooruitgang is er geen sprake. Hij zag de oplossing in decentralisatie – een krachtcentrale in ieder dorp. Proefnemingen lopen met 75 kilowatt krachtcentrales, gebaseerd op brandstof uit aalputten en andere organische bronnen. Het is een hoopvol experiment. Indien het slaagt zal het aan vele duizenden mensen werk bieden. Opleiding, management en vooral politieke stabiliteit zullen de grote knelpunten zijn bij het slagen van dit project. In de discussie kwam naar voren dat in Duitsland 4 grote energie-leveranciers werkzaam zijn. Een Duitse vertegenwoordiger pleitte voor meer concurrentie tussen de energieleveranciers. Een Canadese vertegenwoordiger vertelde dat dit in zijn land geprobeerd was maar dat de vele leveranciers tot een warboel geleid hadden.

 

Een andere workshop handelde over Nuclear Weapons in Europe. In Europa zouden er 350 kernwapens aanwezig zijn, geplaatst op 7 basissen in 6 landen. België en Nederland tellen elk een 20-tal wapens. Vooral de organisatie ‘Burgemeesters voor Vrede’ verzette zich tegen deze plaatsing. Regelmatig gebeuren er slips of the tongue door bewindvoerders waarbij men de aanwezigheid suggereert en de publieke opinie de kans geeft te reageren. Officieel volgt er dan noch bevestiging noch ontkenning. Deze vaagheid even-als de uitspraken over first use kunnen onderdeel zijn van de afschrikking waarvoor de wapens moeten dienen.

Persoonlijk had ik interesse voor Low-Level Ionizing Radiation: a fresh look at the Evidence. Professor M. K. Mahajan gaf een overzicht over de huidige normen. Een student stelde zich vragen over het feit dat er twee soorten normen gehanteerd worden: een voor de werkende mens en een voor de algemene bevolking. Is dit moreel aanvaardbaar? Er werd vrij uitvoerig ingegaan op risicoanalyse, dosis-effect curves, genetische screening, … . Het was nog maar eens een illustratie van de degelijke inbreng van de studenten.

 

Het nieuwe bestuur

De laatste dag was gewijd aan een speciale sessie: Special Session – Building IPPNW to meet New Challenges. De uittredende co-voorzitter dr. Gunnar Westberg verklaarde dat hij gisteren beschaamd was over zichzelf omdat hij niet gereageerd had tijdens de toespraak van de heer Sri Manishanker Ayyer. Wij zijn te angstig om maar niet provocatief over te komen. Wij willen de nationalistische gevoelens van India niet kwetsen. Eigenlijk zouden wij de woorden van Bernard Lown meer voor ogen moeten houden: “Wij schrikken er niet voor terug om de machthebbers tegen te spreken.”

 

Vervolgens stelden de 3 nieuwe co-presidenten van IPPNW zichzelf voor:

- Vappu Taipole (Finland) neemt de functie over van Gunnar Westberg. Zij is gepensioneerd en wil vanaf nu haar energie inzetten voor IPPNW. Onze organisatie moet de banden met de andere actoren (studenten, WHO, Pugwash, andere vredesorganisaties) verbeteren.

- Ime John (Nigeria) zegde dat wij moeten vertrouwen hebben in onszelf. In de zuidelijke afdelingen zou speciale aandacht moeten gaan naar kleine wapens.

- Sergei Kolesnikov (Rusland) is professor en bekend specialist in embryologie. Hij is lid van de Russische Academie voor Wetenschappen en sedert 1999 verkozen in de Duma. Hij draagt verschillende hoge eretekens . Hij deed vooral een oproep voor een meer wetenschappelijke inbreng. De contacten met de WHO zouden moeten onderhouden worden. Het huidig hoofd van die organisatie zou lid geweest zijn van IPPNW. Verder hoopte hij dat het aantal contacten tussen Rusland en Europa in de IPPNW zouden toenemen. Een kind groeit voorspoedig op indien zorg en voeding (nurture and care) voldoende voorhanden zijn. Hetzelfde gebeurt bij gemeenschappen.

 

Het is de eerste keer dat de vertegenwoordiging uit de VS in het bestuur zo gering is. Wel is Michael Christ door de board aangeduid als executive director en staat hij in voor de ontwikkeling en het uitvoeren van de doelstellingen van IPPNW. De zetel blijft in Cambridge (Boston). Herman Spanjaard, voorzitter van de IPPNW-afdeling van Nederland, werd met handgeklap verkozen als speaker. De functie van speaker bestaat in het openen en sluiten van de International Council, controleren dat het voldoende quorum aanwezig is en de vergadering leiden.

Het congres had niet de wetenschappelijke diepgang van het Londens congres het jaar voordien. Maar het hoge aantal studenten en vooral hun inbreng stemt hoopvol.

 

Algemene bedenkingen

Een reis naar India – zeker indien het de eerste keer is – is al een belevenis op zich zelf. Het verkeer, het lawaai, de dieren en vuilnis op straat is overweldigend. Voor de grote gebouwen en kazernes waren zandzakjes met zwaar bewapenden soldaten. De politieagenten hadden veelal hun typische stok van 1.20 m bij zich. Toch was de sfeer niet beklemmend. Ondanks hun vele talen, godsdiensten, kleding en ge-woonten is er een zekere gemeenschappelijke trots. Al lijkt er weinig voor nodig om de onderlinge meningsverschillen terug in bloedvergieten te laten uitlopen. Wij waren gelogeerd in het YMCA tourist hostel. Achter het hotel bevond zich een Sikh-tempel met een enorm bad voor rituele reinigingen. Het geheel was prachtig in wit marmer en werd nog voortdurend gerestaureerd. Enkele jaren voordien hadden Sikhs er zich in verschanst en gevochten tegen de reguliere Indiase troepen. Aangezien het bevel tot ingrijpen van Indira Gandhi afkomstig was, werd zij verantwoordelijk gehouden. In reactie hierop werd ze in 1984 op 66-jarige leeftijd in New Delhi vermoord door haar eigen lijfwachten die van Sikh-afkomst waren. Ze werd opgevolgd door haar zoon Rajiv Gandhi die op zijn beurt weer vermoord werd door Tamil-strijders. Het grote risico blijft echter de strijd tussen moslims en hindoes.