Wederopbouw door militairen: wishful thinking?

 

Waarom naar Afghanistan?

 

De discussie over verlenging van de Uruzganmissie houdt de gemoederen bezig. Niet louter een politieke discussie dus maar ook een maatschappelijke. Daarom willen we graag het onderwerp nader belichten vanuit verschillende invalshoeken. Hieronder de feiten zoals door het ministerie van Defensie gehanteerd en de zorgvuldigheid waarmee de berichtgeving omringd is. Daarna wat meningen over de vraag 'blijven of weggaan'. Hetgeen ons brengt bij de hamvraag 'Wederopbouw door militairen: wishful thinking?'

 

I) Ministerie van Defensie over de Uruzgan-missie.

De aanleiding

Op 11 september 2001 werd de wereld opgeschrikt door terroristische aanvallen op de Verenigde Staten. De aanslagen, uitgevoerd met gekaapte passagiersvliegtuigen waren gericht tegen het World Trade Centre in New York en het Pentagon in Washington. Er vielen daarbij vele duizenden doden. De aanslagen bleken het werk van het Al Qaida-netwerk, geleid door Osama Bin Laden. De internationale gemeenschap ging de strijd aan tegen het internationaal terrorisme. Sinds oktober 2001 worden militaire eenheden ingezet om dit terrorisme een halt toe te roepen. Naast de militaire operatie Enduring Freedom gaat het ook om stationering van eenheden in Afghanistan als onderdeel van de International Security Assistance Force (ISAF). Het Al-Qaida-netwerk bleek nauwe banden te hebben met het taliban-regime in Afghanistan. Osama Bin Laden had een belangrijk deel van zijn organisatie in dat land. Ondanks internationale druk bleef de taliban-regering in Kaboel Al Qaida steunen. Op 7 oktober 2001 begonnen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië met operatie Enduring Freedom, gericht tegen Al Qaida en taliban-eenheden in Afghanistan. Het taliban-regime werd uit het land verdreven.

 

Akkoord van Bonn

Op initiatief van de Verenigde Naties kwamen eind 2001 vertegenwoordigers van de Afghaanse bevolking bijeen in Bonn. Op deze bijeenkomst bereikten de Afghanen overeenstemming over een raamwerk voor de toekomstige politieke structuur van Afghanistan en wendden zij zich

gezamenlijk tot de internationale gemeenschap voor hulp. De Afghanen verklaarden zich ook bereid tot samenwerking met de internationale gemeenschap in de strijd tegen het terrorisme, de drugshandel en de georganiseerde misdaad. De VN-Veiligheidsraad werd gevraagd mandaat te verlenen voor een veiligheidsmacht in Afghanistan. Op 5 december 2001 werd het akkoord ondertekend in het beroemde Petersberg-hotel nabij Bonn.

 

ISAF

De Veiligheidsraad koos vervolgens voor een zo robuust mogelijk mandaat voor ISAF. Daardoor kan de veiligheidsmacht desnoods met militair geweld optreden om de veiligheid in Kaboel te handhaven. Het belangrijkste doel van ISAF was in eerste instantie de interim-regering van Afghanistan, die zich op 22 december 2001 in Kaboel vestigde, te ondersteunen bij het handhaven van de veiligheid. Op grond van een nieuwe VN-resolutie uit oktober 2003 is die taak uitgebreid tot andere delen van Afghanistan. Daarnaast zijn de militairen op verschillende manieren betrokken bij de wederopbouw van het land. Zo assisteert ISAF bij de wederopbouw van het leger en de politie. Maar ook helpen militairen van de genie bij het herstel van belangrijke wegen en bruggen.

 

Uit het 'Defensie Communicatieplan Uruzgan'

'Naar alle waarschijnlijkheid zal er vanuit de Nederlandse media veel belangstelling voor deze missie bestaan. Het is daarom van belang open, helder en uitgebreid te vertellen op welke wijze onze militairen hun opdrachten in Afghanistan uitvoeren. Kennis van de operatie en inzicht in de werkwijze leiden tot begrip en waardering voor de wijze waarop Nederlandse militairen opereren. Het draagvlak waaraan op deze wijze wordt gewerkt is belangrijk, in het bijzonder in crisissituaties. Bij ernstige incidenten en tegenslagen zal het opgebouwde draagvlak dan ook niet direct wegvallen.'

 

II) Blijven of weggaan uit Uruzgan?

Zo maar wat meningen op een internetforum:

* Weggaan, want: Het is een uitzichtloze situatie, vergelijkbaar met Irak. De met elkaar strijdende groeperingen zullen zelf bereidheid moeten tonen met elkaar in gesprek te willen gaan. Wij zijn niet in staat om dat af te dwingen en kunnen niet permanent als een politiemacht tussen die partijen blijven staan. Een missie zonder einde.

*Weggaan, want: Cultuurverschil veel te groot.

* Weggaan, want: Er wordt helemaal niets opgebouwd. Daarbij zijn de Amerikanen in de buurt op een heel ander soort missie en zitten we elkaar vooralsnog flink in de weg, met alle gevolgen van dien.

* Weggaan, want:

Er wordt mensonterend, met te weinig overleg met de mensen die het betreft, omgegaan. Dat mensen in deze achterlijke gebieden wonen wil nog niet zeggen dat ze geen rechten mogen hebben.

* Blijven, want: De barbaren moeten bestreden worden en het ‘gewone’ volk moet weer hoop krijgen.

* Blijven, want: De bevolking moet worden geholpen.

* Weggaan, want: 1. De oorlog tegen de taliban is door ons niet te winnen. 2. We hebben onze plicht jegens bondgenoot Amerika vervuld.

3. We zijn gegaan voor een vredesmissie, het is een vechtmissie geworden. 4. We hebben geen wezenlijke belangen in Afghanistan. 5. De missie heeft geen brede steun onder de Nederlandse bevolking

* Weggaan, want: Ik voel op mijn klompen aan dat het een totaal zinloze manier is om de wereld te verbeteren ... God verhoede het.

* Blijven, want: De enkele slachtoffers van het Nederlandse leger wegen niet op tegen het mensenleed dat daar (is) geschied(t).Wel willen behoren tot de NAVO en de VN, maar niet de hiertoe behorende principes de facto willen uitdragen indien het ten koste gaat van de Nederlandse bevolking? Mijns inzien een hypocriete instelling ...

* Weggaan, want: Blijven is dienstbaar zijn aan de wapenindustrie. Wij zijn arrogant en denken daar de conflicten op te kunnen lossen. Dat is dus een illusie gebleken.

* Weggaan, want: Ook wij beginnen last te krijgen van het ‘Vietnam syndroom’. Blijven tegen beter weten in en hopen dat we toch nog aan de winnende hand raken. De publieke steun daalt langzamerhand onder het nulpunt ... Bij alle krijgsmachtdelen wordt tot in het oneindige bezuinigd om deze operatie te kunnen betalen. Stoppen en met opgeheven hoofd dit eindeloze strijdtoneel verlaten!!

 

III) Hans Feddema journalist van de Volkskrant, 30-07-2007:

'Is hier een vergelijking mogelijk met de situatie in Irak?

Nee. Er zijn nog nauwelijks demonstraties tegen dit militaire ingrijpen in Afghanistan. En de taliban hebben niet onze ‘sympathie’. Integendeel, zij zijn in onze ogen de bad guy. De  taliban zijn gewone Afghanen, een arm en trots volk, dat zich nimmer iets laat gezeggen door vreemdelingen, laat staan als die hun opiumvelden bedreigen. De taliban zijn gewone dorpelingen die eerlijk en erg gastvrij zijn, ‘maar door decennia geweld in hun land gewelddadig zijn geworden’ en tevens ‘diep in de Koran geloven en volgens de dode wetten van de Koran willen leven’. Zoiets ram je er niet meteen uit, zeker niet door (buitenlands) militair geweld. Het vergt tijd.

Met geweld bereik je niets in Afghanistan. In het algemeen geldt: als je ergens energie aan geeft, groeit het. Dat geldt zeker bij repressie door geweld. Zie Irak, waar zo het ‘terrorisme’ juist in de hand is gewerkt en waar de interventie tevens spill-over-effecten naar buurlanden heeft. Het meest essentiële is dat je via deze weg het verzet en het fundamentalisme alleen maar sterker of gewelddadiger maakt. Ook in Afghanistan zie je dat nu, met het groeiende zelfmoordgeweld en het ontvoeren en doden van buitenlanders als symptomen. Het is 140 duizend Sovjet-

militairen in de jaren tachtig niet gelukt de Afghanen er onder te krijgen, het zal het Westen ook niet lukken. Buitenlandse militairen, ook al zouden ze zich beperken tot opbouw, zijn deel van het probleem; ze worden gezien als bezetters en voeden zo ‘nationaal’ verzet.

 

Vijftienhonderd Nederlandse militairen verhinderen niet dat Afghanistan langzaam verwordt tot een tweede Irak. Ze voorkomen evenmin dat in Pakistan steeds meer sympathie is voor het verzet in Afghanistan. President Musharraf wordt daar gezien als ‘tirannieke heerser’ en vriend van het Westen. Dat Amerika hem koestert ondanks de wijze waarop hij aan de macht is gekomen  – via een staatsgreep – is veelbetekenend. De val van Musharraf, met alle veiligheidsrisico’s van dien (Pakistan heeft een atoombom) zal echter onvermijdelijk zijn als de situatie in Afghanistan niet verbetert. Mede daarom moet de oorlog in Afghanistan stoppen. Onze operatie in Uruzgan is een doodlopende weg, en anders wel dweilen met de kraan open. Dit laatste vooral omdat de taliban in delen van Pakistan bases hebben, van waaruit ze kunnen opereren en waarin ze zich kunnen terugtrekken om op krachten te komen. Dat de regering-Karzai corrupt is, dat hij de zaak evenmin in de hand heeft, dat er veel burgerdoden vallen en dat de Amerikanen oorlogsmoe zijn en Nederlandse troepen met hun harde optreden worden geassocieerd, zijn extra redenen om ermee te stoppen. De taliban zijn bovendien Al-Qaida niet. Ik meen dat je ook de laatste beter niet met (grof) geweld kunt bestrijden, omdat dit hen alleen maar fanatieker en sterker maakt. En ook omdat je via tegengeweld in de spiraal van geweld blijft hangen. Maar het gaat me vooral om de vraag of ons gevecht met de taliban als een in het Afghaanse volk gewortelde beweging volkenrechterlijk wel legitiem is. De oorlog in Afghanistan heeft al lang niet meer het karakter van ‘verdediging’ of een vergelding voor ‘11 september’. Alles wijst op een onrechtmatige westerse oorlogvoering tegen een volk in een ander land. We moeten er gewoon weg. En de Amerikanen uit Irak. De Uruzgan-missie moet dus na 2008 niet worden verlengd.'

 

IV) NVMP-voorzitter

Herman Spanjaard:

In de NRC van een tijdje geleden was er commentaar van een journalist die omschreef hoe een PvdA-Kamerlid de feiten anders interpreteerde over deze missie. Wishful thinking: 100 scholen door de Nederlandse soldaten gebouwd, in praktijk was er nog geen school gebouwd en was er sterke twijfel of er ooit een van de grond zal komen. Mijn eigen visie, met enige Afghanistan-ervaring (wel gedateerd)  is dat het een land is dat niet met onze denkwijze ‘democratisch’ gemaakt kan worden. Het westerse model is volstrekt ontoereikend om een bestaande feodale stammen-cultuur te veranderen. Die wens van de bevolking is er niet en zal er niet komen. Wat wel gebeurd is, is dat, wanneer er geldstromen zijn, mensen alles zullen doen om het plaatje zodanig te vertellen dat de geldstroom blijft doorlopen. Een second opinion zal daarbij niet gevonden worden in Afghanistan. Dan komt het besluit een missie naar Afghanistan te sturen, verkocht aan onze democratie als 'humanitaire' missie. De werkelijkheid daarvan vandaag de dag blijkt te zijn dat onze militairen een andere opdracht uitvoeren dan waar oorspronkelijk het mandaat voor gegeven werd. Ergo: het Nederlandse volk wordt om de tuin geleid en wel op professionele wijze. Defensie heeft goede marketingspecialisten.