De discussie

 

Medische gevolgen van Tsjernobyl

 

Op het NVMP/AVV Forum werd ook gediscussieerd over de medische gevolgen 20 jaar na de Tsjernobyl-catastrofe. Hieronder een impressie die aangeeft dat deelname aan het Forum de moeite waard is.

 

 Eduard Kusters

Het Tsjernobyl-accident in 1986 was te wijten aan slecht opgeleid en slecht getraind personeel met een duidelijk gebrek aan veiligheidsbewustzijn. De stoomexplosie (geen nucleaire bom) en het daaropvolgende vuur liet minstens 5% van de aanwezige radioactieve reactor in de atmosfeer ontsnappen en met de wind meevoeren.

28 mensen stierven in de 4 daaropvolgende maanden als gevolg van bestraling en brandwonden. Later stierven nog eens 19 personen. Bijkomende doden waren het gevolg van thyroidkanker, duidelijk te wijten aan het ongeval. Dit brengt het totaal op 56 doden. Een VN-studie concludeerde dat er geen significante bestralinggezondheidseffecten kunnen gevonden worden bij de overige bevolking.

Dit laatste wordt bestreden, zeker door tegenstanders van kernenergie. Nochtans lijkt het logisch. Hier grote getallen noemen heeft even weinig zin als zeggen dat er geen effect was. Het VN-rapport zegt enkel dat het epidemiologisch niet significant is. In de ‘ruis’ van de normale aantallen carcinomen zijn geringe wijzigingen niet waar te nemen. Mij lijkt dat men de problematiek van energievoorziening niet mag mengen met de vredespolitiek. Men kan het vergelijken met het gebruik van een mes. Met een mes kan men iemand doden. Het gebruik ervan in huis en tuin kan niemand afkeuren.

 

 Hans van Iterson

In haar rapport Tsjernobyl: the true scale of the accident concludeert de IAEA(!): How many people died and how many more are likely to die in the future? The total number of deaths already attributable to Tsjernobyl or expected in the future over the lifetime of emergency workers and local residents in the most contaminated areas is estimated to be about 4,000. This includes some 50 emergency workers who died of acute radiation syndrome and nine children who died of thyroid cancer, and an estimated total of 3,940 deaths from radiation-induced cancer and leukemia among the 200,000 emergency workers from 1986-1987, 116,000 evacuees and 270,000 residents of the most contaminated areas (total about 600,000). These three major cohorts were subjected to higher doses of radiation amongst all the people exposed to Tsjernobyl radiation. Een verschil van 56+ en 4.000. Nu is de IAEA geen linksgeoriënteerde actiegroep maar promoten zij meen ik het ‘vreedzame gebruik van kernenergie’. ‘Het mes’ zoals Eduard het hier noemt. Een mes in de keuken is handig, maar heeft nu eenmaal twee kanten, je kan er ook iemand mee vermoorden en dat levert je weer jaren cel op. Zo is het helaas ook met kernenergie, je kunt er in de keuken energie mee klaarstomen, maar met een beetje kwade wil kun je er ook een kernbom mee bakken. En in Iran zullen ze die mening steunen omdat dit nu juist het argument is dat de VS aangrijpen om deze verklaarde ‘schurkenstaat’ een lesje te leren. En heeft kernenergie opeens van alles met oorlog en vrede te maken. Overigens geldt in zijn algemeenheid dat schaarse goederen, zoals grondstoffen, water en grond een potentiële bron van conflicten zijn. Energie hoeft daar geen uitzondering op te vormen, zie de ‘olie-oorlog om Irak’ en wat als Rusland de gaspijp dichtgooit?

 

  Eduard Kusters

Beste Hans,

In hetzelfde rapport staat: On the basis of statistical dose-effect models, a total of the order of 4000 eventual deaths from the accident are possible, though most scientists involved were reported to oppose publication of such specific estimate. Zij zijn tegen dergelijke specifieke uitspraken omdat deze niet wetenschappelijk zijn. Men kan de aantallen verdubbelen of halveren met evenveel grond. Het blijven schattingen die men eventueel moet vergelijken met de risico's van dezelfde hoeveelheid energie door gas of steenkool in hetzelfde tijdsverloop. Zoals men bij meststofbedrijven springstoffen, bij staalbedrijven kanonnen en kogels, bij bacteriële laboratoria biologische wapens zo kan men bij kerncentrales theoretisch genoeg materiaal verzamelen voor een nucleaire bom. Toch blijf ik bij mijn mening dat men het energiedebat niet moet mengen met de preventie van oorlog. De propagandaoorlog tegen Iran (niet tegen Pakistan of India) toont aan dat men een onecht gebruik maakt van de vrees voor nucleaire centrales.

 

 Christien Mudde

Beste Ward, Hans en wie er maar verder over dit onderwerp geschreven hebben. Het valt mij steeds op, dat de discussie zo vaak uit geheel tegengestelde emoties (dan wel juist het ontbreken ervan) gevoerd wordt. Enerzijds worden de aantallen slachtoffers overdreven (?), anderzijds wordt gezegd, dat er waarschijnlijk niet zoveel zijn, omdat dit ondergaat in de ‘ruis’. Zeker is wel, dat ontelbaar velen en vooral kinderen zijn behandeld tot ver in Wit-Rusland en verder. Ik was in St. Petersburg, waar in een gespecialiseerd kinderziekenhuis veel kinderen met Tjernobylziektes (men ging er daar vanuit, dat de gevolgen zich niet beperkten tot maligniteiten, maar dat tal van andere stoornissen, b.v. in de afweer, hartproblemen, longproblemen etc.) werden behandeld. Die telden dus al niet meer mee in de Oekraïense statistieken. Er was na de val van de SU een sterke migratie en patiënten onttrokken zich vaak ook aan de nazorg. Het zal om vele redenen dus wel nooit mogelijk zijn om betrouwbare statistieken over ‘Tsjernobyl’ te krijgen. Het neemt niet weg, dat het een enorme catastrofe is geweest, niet alleen medisch maar ook sociaal en economisch en deze beide zaken hebben natuurlijk ook weer medische consequenties. De getallen van de ‘wetenschappers’ (die puur objectief etc. willen zijn) zijn zeker veel te laag. Altijd bestaat de neiging (zie ook de cijfers die bv. in Irak worden gegeven van de gevolgen van lage radiatiewapens, die op vuilnishopen liggen na te stralen en waar kinderen spelen) om te bagatelliseren, immers dan brengt men de ‘bevrijders = Amerikanen’ in diskrediet en het zou zelfs tot schadeclaims kunnen leiden. Ook hier zal men later zeggen, dat het in de normale ruis niet opvalt en dus, dat het geen schade heeft aangebracht, terwijl men toch vanuit de medische sector in Irak wel anders meldt. Enfin, ik kan het niet controleren.

 

Wordt het straks zoiets als ontkennen van de Holocaust? Wat wil ik hiermee zeggen? Hoewel Ward terecht zegt, dat je wetenschappelijk moet redeneren kan dit leiden tot bagatelliseren van het probleem en het lijkt me, dat de slachtoffers hier niet mee gebaat zijn. Wat vind ik van de energiediscussie? Ik ben het met Eloi eens, dat het gevaar van opwerking en ontwikkeling van kernwapens alleen ontkend kan worden door mensen met een al te groot vertrouwen in de zuiverheid van de bedoelingen van degenen, die kerncentrales willen. En zodoende is het een item voor IPPNW. Afgezien daarvan heeft juist Tsjernobyl aangetoond (en meer ongelukken en bijna-ongelukken) dat er grotere gevaren voor de volksgezondheid aan kleven dan b.v. aan windenergie of, nog beter, aan energie bezuinigen. Natuurlijk, elke energiebron is op zich waardevrij (zoals een ongebruikt mes versus een ongebruikte kernbom dat ook zijn), maar niet het gebruik dat ervan wordt gemaakt. Alleen zijn de gevolgen in het ene geval van een andere orde dan in het andere. Dus daarom moeten we ons wel degelijk druk maken over een en ander.

 

  Eduard Kusters

 

Beste Christien,

Het is duidelijk dat het vrijkomen van zo een grote hoeveelheid ioniserende straling gezondheidseffecten moet hebben. Niemand twijfelt eraan. Het is echter goedkoop (en verkeerd) de epidemiologen te beschuldigen van het veranderen en bagatelliseren van de cijfers. Na Hiroshima en Nagasaki is de Life Span gestart waarbij naast de incidentie van kankergevallen ook een belangrijke inspanning gedaan werd om de dosimetrie uit te werken. De resultaten werden en worden voortdurend bijgewerkt. Ook hier, alleen al voor de volgende generaties is men verplicht de gevolgen te onderzoeken. Men zal dit doen met de gegevens die men ter beschikking heeft. Dat de resultaten van de studies zeker in het begin zullen verschillen lijkt haast vanzelfsprekend. Het moet daarbij voor iedereen duidelijk zijn dat radioactiviteit nul niet bestaat. Niet alleen de aardbodem maar zelfs de zee is radioactief. Men besteedt dus terecht veel geld aan de epidemiologische opvolging van de blootgestelden. Naar analogie met de ramp in Bophal zullen de slachtoffers trachten het maximum aan compensatie te krijgen. Daar is niets afkeurenswaardig aan omdat de slachtoffers veelal de verantwoordelijkheid hebben voor een familie. Het is aan de onderzoekers de gegevens zo wetenschappelijk mogelijk te benaderen willen ze bruikbaar zijn. Het is niet verkeerd te lobbyen voor een grotere uitkering voor de slachtoffers. Wel is het verkeerd alles door elkaar te mengen en te hopen daardoor de vredesproblematiek vooruit te helpen. Rechtvaardige compensatie van de slachtoffers is een eerste vereiste, een zo degelijk mogelijke studie van dosis en effect is een tweede. Beide zijn geen taak van de vredesbeweging.

Oorlog is bijna het ergste wat een samenleving kan overkomen. Het enige drukmiddel dat de vredesbeweging hier tegen heeft is morele verontwaardiging. Blijkbaar is het een zwak middel want vanaf Bertha von Suttner (1843-1914) en Alfred Nobel (1833-1896) zijn er weinig resultaten geboekt. Het gebrek aan efficiëntie van de vredesbeweging is o.a. te wijten aan de vermenging met allerlei andere doelstellingen. De vredesbeweging moet zich concentreren op haar kerntaak.