Artsen voor Vrede stelt kritische vragen bij investeringen van Belgische grootbanken in wapenindustrie

 

Banken en Wapenindustrie

 

In het voorjaar van 2004 stelden ‘Netwerk Vlaanderen’ en het ‘Forum voor Vredesactie’ enkele rapporten op over de betrokkenheid van de Belgische grootbanken bij de wapenindustrie in het algemeen en bij de productie van ‘massavernietigings-wapens’ in het bijzonder. We citeren uit het tweede rapport:

“Vijf grote bankgroepen (AXA, DEXIA, FORTIS, ING en KBC) investeren meer dan 1,5 miljard dollar in producenten van vier controversiële wapens. Investeren in landmijnen, clusterbommen, kernwapens, en wapens met verarmd uranium lijkt voor deze bankgroepen geen probleem te zijn. Bovendien bieden zij alle vijf beleggingsfondsen aan in België die investeren in een Singaporese producent van antipersoonsmijnen.”

 

Er werden twee actiemodellen vooropgesteld:

1. Kritische vragen stellen op de Algemene Vergaderingen van de bankgroepen

2. Een briefschrijfactie naar de voorzitters van de Raad van Bestuur.

 

Vanuit het dagelijks bestuur van Artsen voor Vrede (AVV) waren we aanwezig op de aandeelhoudersvergadering van de DEXIA groep in Brussel op 12 mei 2004. We vuurden, samen met andere vrijwilligers van de vredesbeweging, op een goed gecoördineerde manier onze vragen af, maar we kregen alleen ontwijkende diplomatische antwoorden. Daarop besloten we op 27 mei naar alle vijf banken eenzelfde brief te schrijven, met de volgende inhoud:

“Als ‘Artsen voor Vrede’, de Vlaamse afdeling van de International Physicians for Prevention of a Nuclear War (IPPNW), ijveren wij al meer dan 20 jaar voor de totale afschaffing van dit soort wapensystemen, omdat ze onevenredig veel burgerslachtoffers maken. Gelukkig worden ze door de meeste landen ter wereld als illegaal en verwerpelijk beschouwd. 

 

Wij zijn dan ook onaangenaam verrast dat Uw bank, die beweert ‘uiterst terughoudend’ te zijn ten opzichte van wapenproducenten en zelfs te weigeren om in anti-persoonsmijnen te investeren, blijkbaar toch nog steeds ons spaargeld in dit soort bedrijven investeert. 

 

Mogen wij U verzoeken om deze investeringen onmiddellijk te heroriënteren, bij voorkeur naar sectoren die echt duurzame ontwikkeling nastreven zoals de sociale economie, het microkrediet aan boeren in ontwikkelingslanden enz.

 

Wij kijken met verwachting uit naar Uw reactie.”

 

Enigszins tot onze verrassing, kregen we drie inhoudelijke reacties

 

1. Voorzitter Duron van het directiecomité van KBC schreef ons op

2 juni:

“KBC …legt zichzelf strenge, neergeschreven regels op onder andere wat betreft wapens. Toch bleek Netwerk Vlaanderen ons te kunnen wijzen op enige inconsistentie waarvoor we hen dankbaar zijn. Er bleek, via een indexfonds op een buitenlandse beurs, toch geïnvesteerd in een (verboden) wapenproducent. Ik deel u hierbij mee dat meteen ingegrepen werd en kan u nu melden dat bedoelde investering geschrapt werd.

Ook aan kredietzijde heeft Netwerk Vlaanderen ons op een punt terechtgewezen. Ook hier werd reeds de toestand rechtgezet. U vraagt ons ook onze investeringen enigszins te heroriënteren, bijvoorbeeld naar sociale economie, mikrokrediet enz. Ook hier besliste KBC (al enige tijd en in alle stilte) om, samen met een partner, een fors bedrag te investeren in een fonds van waaruit microkredieten gefinancierd worden...”

 

2. Ingrid De Jonge, Head of National Customers Service van de ING bank liet ons op 18 juni het volgende weten:

"...Wij waren verrast door de beweringen van Netwerk Vlaanderen op onze Algemene Vergadering van 27 april, dat ING betrokken zou zijn bij de productie van antipersoonlandmijnen. Een wapen dat onder internationaal recht verboden is (Verdrag van Ottawa). Onze voorzitter reageerde daarop dat hij zich daar niet bewust van was en beloofde het te onderzoeken. Het onderzoek loopt nu en we zullen daar te zijner tijd verslag van doen aan Netwerk Vlaanderen.

Tot slot maken we u er graag attent op dat wij voor cliënten die bij hun beleggingen specifiek milieu of sociale aspecten mee willen laten wegen, duurzame beleggingsfondsen aanbieden..."

 

3. De meest uitgebreide reactie kregen we van Filip Dierickx, gedelegeerd bestuurder, en Herman Verwilst, voorzitter van het directiecomité van FORTIS op 28 juni:

 

“...Fortis wenst als groep niet betrokken te zijn bij de financiering van wat gedefinieerd wordt als dirty weapons. Dat is ons streefdoel…

… In een streven naar grotere transparantie, wil Fortis volgende stappen zetten: In de eerste plaats willen we onze politiek verfijnen om het beoogde streefdoel te realiseren, inclusief het afstemmen van alle deelgebieden (o.m. kredieten, beleggingen, compliance). Hierbij houden we de mogelijkheid open om selectief verder te gaan dan wat strikt wettelijke verplichtingen zijn. Daarnaast willen we dit beleid communiceren, en zullen we over de opvolging rapporteren op de gepaste manier, onder andere via het jaarverslag.

… Daarnaast zijn er ook op het gebied van beleggingen al heel wat initiatieven inzake duurzame beleggingen. Bekendste voorbeelden zijn het Krekelsparen, AlterVision en het Fortis L Fund Socially Responsable Europe.  Hiervoor wordt samengewerkt met sociale organisaties zoals Netwerk Vlaanderen, Alterfin en het Rode Kruis...”

 

Dat AXA niet reageerde, verwondert ons niet.  Volgens het Netwerk dossier zijn zij de grootste investeerders in de wapenindustrie en zij gingen ook helemaal niet in op de vragen tijdens de Algemene Vergadering.  DEXIA daarentegen is, weer volgens het Netwerk dossier, niet de ergste op het gebied van de wapens, maar toch vonden ze het blijkbaar niet de moeite om ons te antwoorden. Spijtig, we nemen er acte van en blijven met vragen zitten over hun ‘duurzame’ investeringen.

 

Het is wel duidelijk dat in geen van de antwoorden spijkerharde garanties staan, maar toch blijkt een gevoeligheid voor het thema. Netwerk blijft intussen de druk opvoeren en krijgt ook steeds meer respons. Zie hierover hun website (http://www.netwerk-vlaanderen.be/).

 

Wij vinden het zinvol om deze actie vol te houden. Het is niet genoeg te zeggen dat we tegen oorlog en ge-weld zijn, omdat we de medische gevolgen vrezen. We moeten ook de mechanismen ontrafelen waardoor deze gesel in stand gehouden wordt en dat gaat, spijtig genoeg, nog steeds via de investering van onze eigen spaarcenten in de winstgevende wapenindustrie.

 

Het is zeker nuttig dat ook u als individueel lid van Artsen voor Vrede of van NVMP verontruste brieven naar uw bank schrijft en aandringt op een vredevolle, sociaal- en milieubewuste investering van uw eigen spaarcenten.  Immers, commerciële instellingen zoals de banken zullen hun politiek pas echt veranderen als hun klanten hen langs alle kanten vragen stellen.  Een enkele actie of brief wordt gauw weer vergeten, maar tientallen brieven zouden indruk maken. We willen u dan ook vragen: laat het ons weten als u een brief schrijft en zeker ook wat de reactie was.

 

Naschrift

Dagblad Trouw van 2 september meldt: De Belgische bank KBC doet geen zaken meer met producenten van clusterbommen. De bank stopt met al haar investeringen in dit soort bedrijven. KBC een van de grootste banken van België, werd eerder dit jaar op haar aandeelhoudersvergadering berispt door de organisatie Netwerk Vlaanderen voor haar investeringen in bedrijven die betrokken zijn bij de productie van clusterbommen. De wapens, bommen die zich in de lucht openen en daarbij honderden submunities loslaten, zijn zeer omstreden, vooral sinds ze vorig jaar veel burgerslachtoffers veroorzaakten tijdens de oorlog in Irak. Clusterbommen zijn niet officieel verboden, maar volgens KBC bestaat er ‘Inter-nationale maatschappelijke consensus dat de wapens onevenredig veel leed berokkenen’. Netwerk Vlaanderen reageert enthousiast en spreekt van een ‘echte ethische keuze’.