De situatie in de Palestijnse bezette gebieden eind juni 2003

 

Weg naar vrede of wegversperring voor gezondheidszorg?

 

 

Guido van Ham

Een groep van Nederlandse en Belgische artsen besloot onlangs op Medical Fact Finding Mission te gaan. Omdat zowel de IsraŽ-lische regering als de Palestijnse Autoriteit officieel de Road Map erkennen, gingen we ervanuit dat we de reden van onze missie niet moesten stilhouden. Maar aan de grenscontrole van de luchthaven van Tel Aviv werden vier van de zes delegatieleden onmiddellijk teruggewezen omwille vanĎveiligheidsredenení.

 

ĎDenied Entryí werd gestempeld op het paspoort van de Belgische dokters Guido VanHam en Sofie Blancke, en bij de Nederlandse artsen Tariq Shadid en Henri van de Vall. Alleen Gretta Duisenberg werd binnengelaten, maar uit solidariteit met haar Nederlandse collegaís keerde zij onmiddellijk terug. Eťn Belgische arts, dr. Colette Moulaert, kinderarts, kwam een dag later wel door de IsraŽlische grens-controle en kon de Palestijnse bezette gebieden bezoeken gedurende ťťn week (25-30 juni í03).

 

Dit rapport geeft een overzicht van de gezondheidssituatie eind juni 2003, gebaseerd op verschillende bronnen. In aanvulling hiermee vermelden we de recente feiten en gegevens verzameld door dr. Moulaert en door enkele Palestijnse en IsraŽlische dokters, die we contacteerden via telefoon of e-mail. De gegevens tonen duidelijk aan dat de obstructie van de gezondheidszorg continu wordt gebruikt om de Palestijnse bevolking haar fundamentele rechten te ontzeggen.

 

Rechten geweigerd: sociaal-economische effecten van de oorlog tegen Palestina

Duizend dagen van geweld hebben 3000 mensen gedood: 2.398 Palestijnen en 704 IsraŽliís. Er vielen tevens 28.000 gewonden: 23.150 Palestijnen en 4.849 IsraŽliís. Het aantal blijvend gehandicapte Palestijnen is geschat op 2.500, waarvan 500 kinderen.

Maar ook de Palestijnse economie, die nog steeds volledig afhankelijk is van IsraŽl, is zwaar getroffen. Omdat de Palestijnse gebieden afgesloten zijn, kunnen 125.000 Palestijnen niet gaan werken in IsraŽl. Daarnaast verhinderen de vele avondklokken en wegblokkades het normale functioneren van de interne Palestijnse economie. Daaruit volgt dat de werkloosheid in de Gazastrook 67% bedraagt en in de West Bank 48%. Vandaag leeft 75% van de Palestijnen in armoede (met een inkomen van minder dan 2 dollar per dag): 84,6% in de Gazastrook en 57,8% in de West Bank. De landbouw is heel erg getroffen. Het IsraŽlische leger heeft 30.000 olijf- en fruitbomen vernietigd en 3000 hectare landbouwland. De landbouwproductie is gedaald met 70%.

 

Andere factoren dragen bij tot onveiligheid en angst in de Palestijnse maatschappij:

  Meer dan 1.300 huizen (600 in de Gazastrook) zijn volledig vernield en 13.000 ernstig beschadigd. Meer dan 100.000 mensen zijn getroffen door het slopen van huizen.

  Tussen 29 maart 2002 en midden juni 2003 werden 15.000 Palestijnen aangehouden, 6.000 (waarvan 350 kinderen) verblijven in de gevangenis, meestal zonder proces.

 

 

Interview met dr. Youssef, MD, 25 juni 2003, Ramallah

ďHet lijden is blijven toenemen na de Oslo-akkoorden. We trachten statistieken op te stellen over de psychologische gevolgen van de beschietingen, de invallen van het IsraŽlische leger in de steden. De gevangenissen zijn vreselijk.

In de gevangenis in de Negev-woestijn moeten de bezoekers uren wachten om de checkpoints te passeren, en dat voor een bezoekje van 45 minuten. Mijn zoon is gearresteerd in Jeruzalem en veroordeeld tot 20 maanden cel. Hij wordt ervan beschuldigd lid te zijn van het PFLP (Popular Front for the Liberation of Palestine), zonder enige vorm van bewijs of proces. Ik, zijn vader, en mijn vrouw, zijn moeder, mogen hem niet bezoeken uit Ďveiligheidsoverwegingení, zijn zussen zijn er slechts eenmaal in geslaagd hem te bezoeken.Ē

 

 

Toegang tot gezondheidszorg geweigerd

Avondklok

Sinds het einde van de zogenaamde operatie Defensive Shield in mei vorig jaar is er een algemeen uitgaansverbod in de Palestijnse steden voor 40% van de tijd. Duidelijk is dat medische hulp na het ingaan van de avondklok onmogelijk is, omdat iedereen die zich op straat begeeft het risico loopt neergeschoten te worden.

 

Afsluiting van de Palestijnse bezette gebieden van de rest van de wereld

De huidige medische missie is niet de eerste die geweigerd werd. We zijn op de hoogte van verschillende Belgische en Europese artsen, betrokken in directe patiŽntenzorg (bv. hartchirurgie voor kinderen) aan wie de toegang tot het land geweigerd werd. Vorig jaar organiseerde een coalitie van verschillende Belgische NGOís ĎEen Vliegtuig voor Gazaí: een vliegtuig vol goederen voor humanitaire doeleinden, o.a. medisch materiaal en een ambulance. Een deel van de goederen werd de toegang geweigerd, alhoewel de Palestijnse medische staf in Gaza ze dringend nodig had.

 

Vertragingen aan checkpoints

Er zijn 120 militaire checkpoints op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook, die de Palestijnse gebieden in 220 afzonderlijke clusters verdelen. De effecten hiervan zijn:

  De medische teams kunnen honderdduizenden burgers niet bereiken. Ambulancepersoneel probeert vaak alternatieve wegen, met aanzienlijk

risico voor zijn eigen veiligheid. Vaak worden ze teruggestuurd door IsraŽlische soldaten terwijl ze soms maar enkele meters verwijderd zijn van de zieken en gewonden.

  Er zijn 940 gedocumenteerde gevallen gekend van geweigerde toegang tot ziekenhuizen en 80 mensen die stierven aan de checkpoints.

  738 gehandicapte kinderen werd de toegang tot revalidatiecentra geweigerd, door de avondklok opgelegd door het IsraŽlische leger en door de hindernissen aan de checkpoints. De Palestijnse Rode Halve Maan was ook getuige van een aantal gevallen waarbij gehandicapte kinderen werden tegengehouden. Door hun beperkte mentale capaciteiten, gehoor of fysieke gebreken waren die niet in staat zichzelf te redden en werden ze gedood door IsraŽlische soldaten.

 

Ambulances, medische infrastructuur en medisch personeel zijn het doelwit van het IsraŽlisch leger

  Sinds september 2000 werden 335 aanvallen op ambulances geregistreerd, waardoor 100 ziekenwagens beschadigd werden en 28 vernietigd.

  Tachtig gezondheidswerkers werden gearresteerd, 419 raakten gewond en 24 werden gedood. Er zijn verschillende gevallen waarbij ambulances en hun personeel als menselijk schild werden gebruikt.

  Er werden 270 gevallen geregistreerd waarbij ziekenhuizen en medische centra werden aangevallen. Het volledige computersysteem van het ministerie van volksgezondheid (met gegevens over personeel, ziekenhuizen, vaccinaties, ziekteregistraties) werd vernietigd tijdens de IsraŽlische invasie in maart/april 2002.

 

Een algemeen beleid van omsingeling

De meeste Palestijnse dorpen op de Westelijke Jordaanoever zijn gelokaliseerd in valleien. Joodse kolonies worden systematisch opgericht op heuveltoppen, op een manier dat veel dorpen volledig omringd worden door Joodse kolonies. Een paar roadblocks zijn voldoende om het hele dorp van de rest van de wereld af te sluiten. Zowel onze Palestijnse collegaís als onze Joods-IsraŽlische collegaís (van Physisians for Human Rights) nemen vaak grote risicoís door medische missies naar deze dorpen te organiseren. Zij ontdekten dat deze mensen ternauwernood overleven op brood en olijfolie. Zij hebben geen enkele toegang tot welke vorm van gezondheidszorg dan ook. De nieuwe muur die rond de stad Qalqilya is gebouwd is hiervan een voorbeeld. Volgens de IsraŽlische vredesbeweging is de muur in aanbouw in het noordwesten van de Westelijke Jordaanoever nog maar het begin van een veel groter project. Dat bestaat uit twee gesloten muren die de West Bank zullen opdelen in twee grote gettoís, volledig afgesloten en omringd door Joodse kolonies.

 

 

Bezoek van dr. Colette Moulaert aan Qalqilya, zondag 30 juni 2003

Op haar laatste dag in Palestina, trok dr. Colette Moulaert naar Qalqilya, ten noorden van Ramallah. Dit klein stadje van 40.000 inwoners wordt praktisch volledig omsloten door een acht meter hoge muur die IsraŽl er bouwt: ďOm er te geraken doen we meer dan 1,5 uur over de paar tientallen kilometer. Vier checkpoints op de heenweg, twee op de terugweg. Over-al langs de wegen bloeiende joodse kolonies. In het kliniekje van de Health Work Committees ontvangen dr. Bassem Hashen en tandarts Hadeel Qattawi me. Die laatste kan al drie jaar de stad niet meer uit. De hoge muur is een afschuwelijk zicht. Ik probeer me mijn eigen tuin voor te stellen, 20 meter diep, met op het

einde een muur van 8 m hoog, met wachtposten erbovenop van waaruit je een zicht hebt op mijn keuken en mijn slaapkamer! De muur scheidt Qalqilya van de Arabische dorpen vlakbij, in IsraŽl. Vroeger kwamen Arabieren en Joden veel naar het stadje. Nu is dat gedaan, er is geen enkel contact meer mogelijk.Ē

 

Toegang tot water en voedsel geweigerd

Beperking van toegang tot water

Volgens PASSIA, Palestinian Academic Society for the Study of Interna-tional Affairs (http://www.passia.org), wordt 75% van het water van de West Bank en Gaza gebruikt door IsraŽl. De IsraŽlische watermaatschappij Mekorot controleert alle waterbevoorrading in de regio en eigent zich het water toe voor gebruik in IsraŽl, terwijl ze het gebruik door Palestijnen inperkt. Zo heeft elke Palestijn gemiddeld maar een verbruik van 71 liter per dag. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt als minimum standaard voor huiselijk watergebruik 100 liter per dag en per persoon aan. Ter vergelijking: de IsraŽliís verbruiken 350 liter per persoon en elke Joodse kolonist verbruikt elke dag 205 liter Palestijns water.

 

Ondervoeding

Volgens een studie uit 2002 van het Palestinian Central Bureau of Statistics heeft 63% van alle Palestijnse gezinnen (144.553 mensen) problemen met voedselbevoorrading door het verlies van inkomen, de avondklok en de belegering. De eerste slachtoffers hiervan zijn jonge kinderen en moeders. Anemie (tekort aan rode bloedcellen, een goede maatstaf voor ondervoeding) werd vastgesteld bij 31,4% van de vrouwen op de West Bank en bij 36,4% in de Gazastrook. Het percentage kinderen met bloedarmoede bedroeg 35,5% op de West Bank en 41,6% in Gaza. Niet te verwonderen dat het percentage stunted kinderen (te klein voor hun leeftijd) onder de Palestijnen toenam van 7,7% in 1996 tot 8,0% in 2000 en 9,0% in 2002.

 

 

Een toekomst geweigerd

Volgens de Palestijnse Rode Halve Maan vertoont 70% van de kinderen op de West Bank en in Gaza ernstige emotionele en gedragsstoornissen als direct gevolg van de IsraŽlische bezetting. Uitingen hiervan zijn een toename in bedwateren, agressief gedrag (verbaal en fysisch), slaap- en eetstoornissen, zelfverminking, ontwikkelingsstoornissen en fobieŽn. De door alle generaties lopende ervaring met bezetting en oorlog draagt bij tot een geÔnternaliseerd gevoel van hulpeloosheid, een negatief zelfbeeld en chronische depressie onder jongeren en volwassenen. Vandaag zijn de langetermijneffecten van de oorlog en de bezetting nog niet gekend, maar het is te verwachten dat de traumatische, emotionele en mentale littekens lang zullen blijven bestaan. Herhaalde blootstelling aan doden en gewonden in verband met de oorlog heeft geleid tot wijdverspreide emotionele en psychologische traumaís bij de medische urgentieteams, bij artsen en verpleegkundigen. De gemelde uitingen van stress en traumaís omvatten zware depressies, slaapstoornissen, isolatie en terugtrekking, verhoogde agressie en toegenomen angst of zelfs paranoia.

 

Besluiten

Op basis van uitvoerig onderzoek, observaties, interviews en getuigenissen, waaronder contacten met Palestijnse gezondheidsautoriteiten, gezondheidswerkers en patiŽnten en met IsraŽlische gezondheidswerkers, kunnen we besluiten dat in plaats van met een Road Map naar vrede en gezondheid, het Palestijnse volk geconfronteerd blijft met belangrijke en veelvuldige obstakels op de weg naar vrede en gezondheid roadblocks waarvoor de IsraŽlische autoriteiten verantwoordelijk zijn, en die een volledige miskenning zijn van het internationaal humanitair recht. Daarom vragen wij het opheffen van alle wegversperringen: het opheffen van de letterlijke wegversperringen die de toegang tot gezondheidszorg in de weg staan; en het opheffen van de bezetting, de kolonisatie en de repressie die het bekomen van een Palestijnse staat, vrede en volksgezondheid in de weg staan.

Dr. Nabil El Aila, ministerie van volksgezondheid, Gaza, leefde de hele week van de geplande missie tussen hoop en wanhoop, vermits het onzeker was of dr. Moulaert in Gaza zou binnengeraken. Op 28 juni 2003 was het duidelijk geworden dat een bezoek onmogelijk zou zijn. Dr. El Aila stuurde ons de volgende e-mail:

ďWat de groep overkomen is zet me aan het denken. De IsraŽlische regering verhindert Europese groepen om hier te komen om de feiten te zien en informatie te krijgen over onze situatie. Mijn idee is het opzetten van een ĎEuropees Centrum voor Informatie en Medische Hulp voor Palestinaí. 

 

De objectieven van zoín centrum:

groepen uit Europa ontvangen om hen de feiten te tonen en bezoeken voor hen organiseren naar verschillende plaatsen in Palestina;

studies en rapporten maken over de impact van de IsraŽlische bezetting op de verschillende medische terreinen, zoals infrastructuur, mentale en psychologische gezondheid;

  documentaires realiseren in verschillende talen om het lijden van het volk uit te leggen aan de hand van de medische situatie en andere aspecten;

  wederzijds bezoeken afleggen met groepen uit Europa en Palestina;

  coŲrdineren met beleidsmensen in de verschillende ministeries en interessante themaís bespreken. Zoín centrum kan helpen om NGOís, de media en beleidsmensen in Europa informatie te verschaffen;

  medische hulp verlenen aan mensen die diagnose, behandeling en opvolging nodig hebben.Ē

 

Interview met dr. Sharuf, Vice-minister van Gezondheidszorg, 26 juni 2003, Ramallah

ďDe belangrijkste problemen zijn de avondklok en de wegblokkades die de gezondheidzorg op alle niveaus treffen.

1. Vaak kunnen de medische teams de 420 gezondheidscentra niet bereiken.

2. Op het vlak van de preventieve gezondheidszorg: de vaccins voor 500.000 kinderen kunnen niet worden toegediend door de moeilijkheden om de dorpen te bereiken en door de problemen om de vaccins koel te bewaren.

3. Het programma voor de moeder- en kindzorg is geblokkeerd, net als het programma voor omgevingshygiŽne. We zien bijvoorbeeld gevallen van leishmaniase (een parasitaire huidinfectie overgebracht door zandvliegen) omdat de IsraŽli ons verbieden om pesticiden te gebruiken.

4. De farmaceutische fabrieken kunnen geen medicamenten verdelen en zuurstof kan niet naar de ziekenhuizen getransporteerd worden. Hoe kun je opereren onder deze omstandigheden? Er zijn zeven farmaceutische fabrieken op de Westelijke Jordaanoever, die 45% van de behoeften dekken. Maar de rest moet uit het buitenland komen, zelfs uit IsraŽlÖ

5. Problemen van toegankelijkheid van ziekenhuizen: 67 bevallingen aan checkpoints met verschillende slachtoffers tot gevolg. Kanker kan niet langer behandeld worden. IsraŽl weigert om radiotherapie toe te passen op onze patiŽnten en ze krijgen geen toestemming van de IsraŽlische autoriteiten om naar JordaniŽ of Egypte te reizen.

6. Op de Westelijke Jordaanoever hebben we 50.000 gehandicapten, van wie 10% met een ernstige handicap.De revalidatie is duur en we hebben te kampen met plaatsgebrek in onze centra. In feite is het een politiek probleem: de avondklok en de checkpoints moeten worden opgeheven.Ē

 

Interview met dr. Mohammed Brighieth, klinisch psycholoog, professor aan de Al Quds Universiteit, 26 juni 2003

(Zijn privť-praktijk werd volledig vernield tijdens de IsraŽlische invasie van maart-april 2002).

ďSinds drie jaar specialiseer ik mij in de effecten van het geweld op kinderen. Wie in de Ďhete zonesí woont lijdt er het meest onder: die kinderen kampen met depressies, angsten, bedwateren, nachtmerries, concentratieproblemen, geheugenstoornissen, angst om buiten te komen, alle vormen van psychosomatische stoornissen. Kinderen moeten zich veilig voelen, maar al drie jaar leven zij in een staat van emotioneel geweld. Vrouwen vertonen ook heel wat gezondheidsproblemen, waaronder seksualiteitsstoornissen. Zij kunnen het sociaal onrecht niet verdragen en geraken depressief of vertonen zelfs tekenen van schizofrenie, want zij moeten voortdurend een andere houding aannemen al naargelang de situatie. Tijdens nachtelijke beschietingen moeten ze hun kinderen beschermen en troosten, terwijl ze zelf geen gelegenheid hebben om hun eigen gevoelens van ongemak te uiten.

ís Morgens vraagt hun echtgenoot of het ontbijt klaar is en kan ze opnieuw haar gevoelens niet uitdrukken. Wij voorzien relatietherapie, want de stress veroorzaakt veel echtelijke problemen. In Gaza is de situatie nog slechter. Met mijn collega Sarrajpe kan ik niet meer op normale manier communiceren, we kunnen elkaar niet meer zien, niet meer aanraken, alleen communicatie per gsm kan nog. De wegversperringen zijn een zware vergissing. Ik wil u mijn diepe hoop te kennen geven om als gelijken te kunnen dialogeren met de Joden en om wederzijds het negatieve imago te veranderen, want we moeten kunnen samenleven. Wij moeten multidisciplinair kunnen samenwerken, IsraŽliís en Palestijnen, voor de kinderen en de bevolking. We moeten het lijden stoppen en leren samenleven.Ē