Reacties van organisaties over terrorisme na 11 september 2001

 

WILPF over terrorisme

 

Door Carolien van de Stadt-Sabel

 

Women’s International League for Peace and Freedom, WILPF, schrijft op verzoek van de redactie van de NVMP/NVV- Nieuwsbrief een bijdrage over terrorisme en reacties van organisaties na 11 september 2001.

 

Geschiedenis, visie en doelstellingen van WILPF

WILPF werd op 28 april 1915 opgericht in Den Haag, op een internationale vredesconferentie georganiseerd door prominente vrouwen uit de Internationale Alliantie voor Vrouwen-kiesrecht (IAvV, International Suffrage Alliance). Deze vrouwen zagen de connectie tussen de strijd voor gelijke rechten en de strijd voor vrede. Het analyseren van de oorzaken die aan oorlog ten grondslag liggen en die oorzaken elimineren behoort tot de doelstellingen van WILPF. WILPF heeft nationale secties in ruim 40 landen in alle continenten. Het internationale werk wordt gecoördineerd door haar kantoren in Genève en NewYork.

Vrede kan niet bestaan waar er een kloof is tussen arm en rijk en waar macht zo ongelijk is verdeeld; waar afschrikking met (nucleaire) wapens, wapenexport en militarisering de belangrijkste middelen lijken in de strijd om macht en ter bescherming van economische belangen. WILPF werkt op geweldloze wijze aan verandering van deze structuren. Sinds de oprichting van de Verenigde Naties is de band tussen de VN en WILPF van groot belang als bron van informatie en als kanaal om invloed uit te oefenen. WILPF promoot het werk van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). In de voetsporen van onze voormoeders is deelname van vrouwen bij vredesonderhandelingen en op besluitvormingsposities een belangrijke doelstelling.

Ward Kusters noemt in zijn artikel ‘Is de vredesbeweging gevaarlijk naïef?’ (Nieuwsbrief 22, 2: blz. 15) de vredesconferenties op regeringsniveau van 1899 en 1907. Toen de voorgenomen regeringsconferentie van 1915 werd ingetrokken, besloot een aantal vrouwen van de IAvV, onder wie dr. Aletta Jacobs, Jane Adams en Bertha von Suttner, dat dit een reden te meer was om als vrouwen een internationale vredesconferentie te beleggen en wel juist nu, nu politici en regeringsvertegenwoordigers formeel niet meer communiceerden omdat ze ‘in oorlog’ waren met elkaar. Meer dan duizend vrouwen uit twaalf landen kwamen bijeen, uit oorlogvoerende en neutrale landen. Het Vredespaleis was te klein dus weken ze uit naar de dierentuin! Het congres nam twintig resoluties aan. Deze resoluties vormden het uitgangspunt voor een plan voor permanente vrede: concrete voorstellen zoals een voortdurende bemiddeling door een conferentie van neutrale

landen waarbij de bezette landen om voorstellen werden gevraagd en tegelijkertijd voorstellen voor vrede werden gedaan. Zeven afgevaardigden van de IAvV, waaronder Aletta Jacobs, bezochten met dit ‘vredesplan’ veertien landen. Zij spraken o.a. met president Wilson. Jane Adams en Emily Green Balch ontvingen de Nobelprijs voor de vrede in respectievelijk 1931 en 1946. Mediation is een onveranderde doelstelling van WILPF gebleven: partijen bij elkaar brengen en houden en tegelijk invloed uitoefenen via de formele kanalen zoals regeringen en de VN. Tegenwoordig gebeurt dat vooral als participant in nationale en internationale netwerken.

 

WILPF-internationaal organiseerde, sinds 1926, vele factfinding missions naar conflictgebieden, dit voorjaar nog een solidarity mission naar Palestina. De WILPF-secties van Palestina, Israël en Libanon hebben gedurende alle jaren contact met elkaar gehouden. Er zijn talloze statements gemaakt en verstuurd naar de VN en de politiek in het kader van mensenrechten, ontwapening, conflictpreventie, duurzame ontwikkeling en een rechtvaardige verdeling van welvaart en hulpbronnen (resources).

 

WILPF en terrorisme

In International Peace Update (kwartaalblad van WILPF) van oktober 1998 schreef Barbara Lochbihler, de toenmalige Algemeen Secretaris van WILPF in Genève, een artikel met de titel Terrorism, a new form of warfare. Het is een scherpe veroordeling van de bombardementen op Soedan en Afghanistan, die uitgevoerd werden onder artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties, namelijk de uitoefening van zelfverdediging/selfdefence. Mevrouw Allbright (Secretary of State van de VS) noemde toen deze aanvallen ‘de oorlogen van de toekomst’. Inmiddels is duidelijk geworden wat zij bedoelde. WILPF heeft toen en ook reeds vóór die tijd, de mensen/vrouwenrechtenactivisten in Afghanistan en Soedan gesteund in hun strijd tegen de schendingen van mensenrechten en hun protest tegen bloedvergieten in binnenlandse oorlogen. Samen met andere niet-gouvernementele organisaties, ngo’s, zijn er regelmatig brieven gestuurd naar de VN en aan vertegenwoordigers van regeringen bij de VN, om te protesteren tegen de Pakistaanse en Amerikaanse steun aan de Taliban. Ook is er met andere ngo’s gewaarschuwd, in 1998, dat geweld meer geweld oproept en dat wanhoop op grond van onrechtvaardigheid gemakkelijk leidt tot terrorisme. Was dit naïef, Ward Kusters?

 

Verklaringen vrouwenorganisaties na 11 september

Na de aanslag op 11 september kwamen er per e-mail veel verklaringen van vrouwenorganisaties uit andere delen van de wereld. Tijdens de manifestatie ‘Tegen de Nieuwe Oorlog’, op de Dam op 30 september 2001, waar ook iemand van WILPF sprak, zijn een aantal van deze uitspraken gebruikt. Een paar voorbeelden:

* Vrouwen van de Revolutionary Association of the Women of Afghanistan betuigen hun diep medeleven, maar zeggen ook te betwijfelen of een aanval op de reeds geruïneerde en verstoten burgers van Afghanistan het verdriet en de ellende van Ameri-kaanse burgers kan verzachten. Zij hopen dat Amerika verschil maakt tussen burgers van Afghanistan en fundamentalistische terroristen.

*  Ngo’s uit landen in de Stille Zuidzee schrijven in een open brief aan Bush: ‘....Hoe vreselijk dit ook is, laat het een reden zijn voor de VS om zich af te vragen waarom zí´j juist het doelwit zijn geworden van zoveel haat....’

* Vrouwen in Kosovo ‘...Terroristen zijn geen staten en staten moeten zich niet gedragen als terroristen....’

* Uit het statement van WILPF- internationaal :

‘...Wij leven op een kleine planeet en als we in vrede en veiligheid willen leven, hebben we geen andere keus dan te leren samen te leven in een geest van delen en zorgen, van inzet voor gemeenschappelijke belangen, in plaats van nationale belangen die op militaire competitie berusten....’

‘....Een menselijke tragedie van deze omvang vereist internationale samenwerking en steun, ook op andere plaatsen in de wereld. We hebben instituten zoals de Verenigde Naties met behulp waarvan dat kan worden gedaan....’

‘....Opnieuw is duidelijk geworden dat vrede en veiligheid (voor mensen) alleen kunnen bestaan als ze gebaseerd zijn op sociale rechtvaardigheid en versterking van nationaal en international recht....’

Nog maar eens de vraag: is dit naïef?

 

De Nederlandse sectie van WILPF

We hebben niet onze eigen regering bestookt. Wij waren ook de kluts kwijt. We hebben wel het contact met de Amerikaanse WILPF-secties geïntensiveerd, gevraagd wat zij als meest effectief zagen en laten weten dat we er voor hen wilden zijn bij onze regering, de Amerikaanse ambassade, of de Europese Gemeenschap. Wij hebben het Amerikaanse en het internationale WILPF-statement naar Buitenlandse Zaken en Defensie gestuurd en naar diverse vrouwenorganisaties.

 

* WILPF heeft het Manifest tegen de Nieuwe Oorlog ondertekend en participeert in het Platform tegen de Nieuwe Oorlog.

* We namen deel aan de diverse bijeenkomsten die werden georganiseerd vanuit de verschillende netwerken en vanuit het Platform tegen de Nieuwe Oorlog en leverden soms onze bijdrage.

* Vanuit verschillende WILPF-werkgroepen en samen met Vrouwen voor Vrede schreven we een brochure voor de politieke partijen en andere geïnteresseerden, met aanbevelingen voor een politiek voor de vrede, om te gebruiken bij het samenstellen van de verkiezingsprogramma’s. We vergeleken de verkiezingsprogramma’s, die allemaal voor 11 september werden gemaakt. Terrorismebestrijding komt in geen enkel partijprogramma voor, ook niet in de regeringsverklaring. Helaas ook geen visie die gericht is op het voorkomen van terrorisme...

* We schreven in netwerkverband een brief aan de regering over de aanschaf van de Joint Strike Fighter JSF, met verwijzing naar het Handvest van de Verenigde Naties en de vraag of terrorisme het best met gevechtsvliegtuigen kan worden bestreden.

* We stelden op diverse plekken, waaronder bij de Nederlandse ambassadeur bij de VN in Genève, de vraag hoe je terrorisme kunt bestrijden, internationaal of nationaal, zonder dat er gedefinieerd is wat je precies  onder terrorisme verstaat. We maakten een overzicht van de acties van de VN m.b.t Afghanistan vóór en na 11 september. 

* Parallel met de VN-Conference on Disarmament (CD), voorjaar 2002, organiseerde WILPF in Geneve het jaarlijkse ngo-seminar rond Internationale Vrouwendag van 8 maart. Het thema was dit jaar Terrorism, Global Order, Arms and Missile Defence.

In het statement, voorgelezen in de Algemene Vergadering van de CD, wordt t.a.v. terrorisme benadrukt dat geavanceerde bewapening (zoals National Missile Defence) ons niet tegen terrorisme kan beschermen, maar dat een betere verdeling van hulpbronnen (resources), waardoor de levensstandaard van mensen verbetert, wellicht een meer effectieve manier is om terrorisme te bestrijden.   

Allemaal naïef?

* Bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken (oktober 2001) werd aan de voorzitter van de Tweede Kamer een brief gestuurd. Daarin is gewezen op het feit dat het bij terrorismebestrijding niet gaat om het vestigen van nieuwe machtsverhoudingen, maar om het behoud en de versterking van het leven, de vrijheid en het geluk van alle mensen.

 

Is de vredesbeweging gevaarlijk naïef?

DE vredesbeweging bestaat net zomin als DE medische wereld. Er is geen eenduidigheid. Het gaat om een omslag in denken en beleid op wereldniveau en hoe dat precies moet weet niemand. Er moet wel een meer effectieve manier van werken worden ontwikkeld. We kunnen veel leren van jongere (zonder n!) organisaties zoals de bewegingen die zich kritisch opstellen t.a.v. de globalisering van de economie.

Volgens Van Dale betekent naïef:

1. natuurlijk, ongekunsteld,

    eenvoudig;

2. getuigende van beperkt begrip.

Het lijkt mij dat juist veel niet-gouvernementele (vredes)organisaties (ngo’s), vooral in internationaal verband, het probleem van bewapening en oorlog in steeds breder verband hebben gezet. Mínder beperkt dus!

Over het ontwikkelen van informatiemacht: er is vooral via internet en

e-mail veel betrouwbare en bruikbare informatie  beschikbaar en toegankelijk, vooral door de inspanningen van wetenschappers, ex-militairen en politici die graag hun kennis doorschuiven naar de andere kant van de tafel, richting burgers en ngo’s. In dit opzicht heeft de vredesbeweging meer macht dan vroeger. Probleem blijft dat ‘opgedrongen’ informatie niet gedijt. De zogenoemde bewustwordingsprocessen uit de 80-er jaren zijn blijkbaar ingewikkelder en minder maakbaar dan we dachten en niet eventjes te transformeren tot begrip, beleid, actie En hoe bewerken we de media?

 

Tenslotte wordt in het artikel van Ward Kusters gesproken over macht, in het rolmodel van bemiddeling. ‘Macht is noodzakelijk om iets voor elkaar te krijgen’. Maar het gaat om macht op grond waarvan en waartoe, vooral als je over conflicten, oorlog en vrede denkt. Macht moet ook worden geschonken en gegund, het liefst via  het internationaal recht, bijvoorbeeld. De Veiligheidsraad van de VN nam, in het kader van vrouwen, vrede en veiligheid, een resolutie aan (1325, okt. 2000) waarin besloten werd om vrouwen op grote schaal te betrekken bij vredesopbouw en herstel na conflicten. Ngo’s, waaronder WILPF, hebben vele jaren voor deze resolutie gelobbyd. Een middel tot macht, mits geïmplementeerd.

 

De Nederlandse sectie van WILPF werd verboden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij is heropgericht in 1984 en heeft ongeveer 120 leden. Het kantoor is in Utrecht. De web-sites van WILPF-internationaal zijn: www.reachingcriticalwill.org en www.peacewomen.org.

WILPF heeft een consultatieve status bij de VN: ECOSOC, UNCTAD en UNESCO en speciale consultatieve relaties met FAO, ILO en UNICEF.