Een boekbespreking van Annie van der Gaag

‘Discounted Casualties’

 Slachtoffers die niet meetellen, de prijs van verarmd uranium

Door Akira Tashiro (geb.1947).

 Dit nieuwe boek, verschenen 9 jaar na de Golfoorlog, werd geschreven door een gerenommeerde journalist op nucleair gebied, hoofdredacteur van de Chugoku Shimbun, een vooraanstaand dagblad dat verschijnt in Hiroshima.

 Deze krant, die zich al jaren bezighoudt met de gevolgen van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (113 van de 350 medewerkers worden verondersteld als gevolg van deze ramp te zijn overleden) is uiteraard zeer betrokken bij nucleaire zaken. Zo ook bij verarmd uranium. Boven de bekende informatie brengt het boek veel feitenmateriaal en vooral ook veel verhalen van getuigen die direct of indirect met dit metaal in aanraking kwamen. Leuren Moret, president van ‘Wetenschappers voor Inheemse Volken’ uit Berkeley, noemt in zijn voorwoord verarmd uranium het belangrijkste issue van de 21ste eeuw. Eerder schreef hij: ‘de onbegrijpelijk gevaarlijke krachten van nucleaire wapens zijn ontwikkeld door wetenschap te scheiden van ethiek, een Westers fenomeen’.Ter voorbereiding van ‘Discounted Casualties’ bezocht Tashiro vele plaatsen.

Golfveteranen in de VS

T. bezocht hier een zestal gezinnen. Allen klaagden over hoofdpijn, gewrichtspijn, maagdarmstoornissen en chronische vermoeidheid. De soldaat MS kon zijn werk bij de posterijen daardoor niet volhouden. Ook zijn echtgenote had veel klachten. De tankbestuurder JW is beschoten door ‘friendly fire’ (door de eigen krijgsmacht). Na het verwijderen van vele (waarschijnlijk niet alle) granaatscherven en een bottumor bleef hij veel klachten houden en belandde al spoedig in een rolstoel. Hij stierf in september 1999 door een geweerschot, hetgeen bij het gerechtelijk onderzoek aan suïcide werd toegeschreven. In het gezin van RLW kwamen na de Golfoorlog twee kinderen ter wereld met aangeboren afwijkingen: een dochtertje bleek doof te zijn en een zoontje met een nierafwijking overleed kort na de geboorte.

 Oude uraniummijnen in Nieuw Mexico

T. bezocht er 2 mijnen die thans buiten gebruik zijn. In een Navajo reservaat, in gebruik tot 1985, werd de Indiaanse bevolking zwaar getroffen. Ze bestaat nu merendeels uit weduwen. Tijdens de werkzaamheden destijds werden geen beschermende maskers gedragen. De grond is na de mijnsluiting niet gereinigd. Een ander Indiaans reservaat is tot 1993 in gebruik geweest als testgebied voor wapens met verarmd uranium. Proeven geschiedden in de open lucht. Ook hier werd het terrein achteraf niet gereinigd. Een actievoerder werd op een avond gemolesteerd. Hij raakte bewusteloos en belandde met botbreuken in een ziekenhuis. Een employee van het Onderzoek en Test-centrum weigerde mededelingen te doen uit angst zijn baan te verliezen.

Huidige fabrieken in de VS

In T’s boek is een kaart van de VS opgenomen waarop ruim 50 locaties met betrekking tot verarmd uranium.T. bezocht twee fabrieken voor projectielen van verarmd uranium; één in Concord (Massachussets) en één in Jonesborough (Tennessee). Het afval wordt naar een open water afgevoerd en de schoorstenen hebben onvoldoende filters. Gerapporteerd wordt dat in deze streken veel meer kankergevallen voorkomen dan gemiddeld in de VS. Een interview met de epidemioloog dr Clapp, die tevens milieucolleges geeft aan de universiteit van Boston, bevestigt dit voor Concord. Hier is het aantal kanker-gevallen statistisch bijna 2 x zo hoog als in de rest van Massachussets.             

 Engeland

Hier bezocht Tashiro vier gezinnen van Golfveteranen. P.C., een in militaire apparatuur gespecialiseerde technicus, moest wegens een nierziekte gedialyseerd worden. Hij had zijn werk moeten opgeven. De veteraan R.B. leed aan krachtverlies in zijn benen en een sterk achteruitgaand geheugen, waardoor hij sinds 1996 niet meer kon werken. In het gezin van veteraan K.D. vertoonden de drie na de oorlog geboren kinderen allen afwijkingen. De man S.M., die al voor de oorlog in militaire dienst was, overleed aan een hartaanval na jarenlange klachten van chronische vermoeidheid, diarree, pijnlijke gewrichten en evenwichtstoornissen. Bovengenoemde mensen hadden zich allen tijdens de Golfoorlog bezig gehouden met het laden van tankmunitie, het schoonmaken van beschoten tanks of waren aanwezig op de ‘highway of death’: de snelweg tussen Koeweit en Basra. Hier hadden veel tankgevechten plaats. Wolken uraniumdeeltjes bevuilden de lucht.

Irak

In Irak bezocht T. ziekenhuizen in Bagdad en Basra. Hij sprak daar met medische specialisten die hem confronteerden met schaarste aan medische voorzieningen en met veel oorlogsslachtoffers. Ook zag hij veel kinderen met leukemie en kwaadaardige spiergezwellen. Tijdens zijn bezoek in Basra beviel een Irakese moeder  van haar tweede baby. Het kind vertoonde  ernstige aangeboren afwijkingen. Het had tevens zes vingers en zes tenen. De baby daarna werd doodgeboren met anencephalie (ontbreken van de hersenen) en eveneens zes vingers en zes tenen. De drie voor de oorlog geboren kinderen waren gezond. De vader was tijdens de Golfoorlog vrachtwagenchauffeur in zeer gevaarlijke gebieden.

Joegoslavië

Bij de zuidgrens van Servië toonde men T. grote gaten in de bodem,veroorzaakt door inslag van projectielen met verarmd uranium. De besmette grond op zulke plaatsen is niet goed te reinigen, met als gevolg gevaar voor de voedselvoorziening. 

Japan

Amerikaanse proeven met verarmd uranium. Het boek rapporteert over Torishima. Dit rotsachtige eiland is door genoemde proeven veranderd in een puinmassa. 

Burning semen

Gebleken is dat sperma van een veteraan die met verarmd uranium is besmet, bij zijn partner een brandend gevoel in de vagina teweeg kan brengen. Dit werd gemeld door zowel Amerikaanse en Engelse als ook door Irakese vrouwen. De biochemicus-toxicoloog dr. Malcom Hooper verklaarde dit in een interview met het sterk alkalische karakter door ammonia-achtige stoffen in het door radioactiviteit beschadigde sperma. Door deze of andere oorzaken beschadigd sperma zou ook de genetische afwijkingen bij het nageslacht kunnen verklaren. Nadere gegevens ontbreken, aldus Priest in the Lancet van 24 jan 2001.

Autoriteiten en wetgeving

Zowel Amerikaanse als Engelse militaire autoriteiten beweerden dat er geen verband bestaat tussen het golfsyndroom en verarmd uranium. Daarvoor zou de hoeveelheid straling niet groot genoeg zijn geweest. Wel geeft Engeland toe dat er vergeleken met andere oorlogen veel gezondheidsklachten bij de veteranen bestaan. Dit zou kunnen liggen aan het toedienen aan de militairen van pyridostigmine of aan andere toxische invloeden. De Amerikaanse overheid toont iets meer begrip voor het golfsyndroom.

Een subcommissie van het Congress heeft een aantal wetten doen aannemen:

* Ook zonder ziektegeschiedenis (de rapporten zijn veelal verdwenen) worden de symptomen erkend als gevolg van deelname aan de Golfoorlog.

*  Defensie en de Veteranen Dienst zijn verantwoordelijk voor behandeling van en compensatie aan de slachtoffers.

* Een andere wet verbiedt het toedienen van experimentele geneesmiddelen.aan soldaten zonder hun toestemming. Robert Newman, de adviseur van de subcommissie over genoemde wetten onthult echter in een bitter interview dat de uitvoering hiervan absoluut inadequaat is.

Grassroots bewegingen

Deze protesteren vooral in de VS,  waar de wapens worden gemaakt en waar geoefend (geschoten) wordt, tegen de milieuverontreiniging door verarmd uranium. In Engeland is in 1999 het actieplatform CADU opgericht (Campaign Against Depleted Uranium), ontstaan uit de Engelse CND (Campaign for Nuclear Disarmament), samen met veteranenorganisaties en anderen. De CADU geeft een kwartaalblad uit en organiseerde in 2000 een internationale conferentie.

Beschouwing

Nog steeds ontbreekt een grootschalig onderzoek over de gezondheidseffecten van verarmd uranium. De destijds verplichte prostigminebromide toediening aan soldaten,de producten van oliebranden en andere schadelijkheden kunnen mede oorzaak zijn van de klachten. T. laat zich dan ook niet uit over een verband tussen verarmd uranium en/of andere invloeden enerzijds en het Golfoorlogssyndroom anderzijds. Wat allerminst betekent dat we de authentieke verhalen van de slachtoffers moeten wegwuiven. Laten hun klachten blijvende prikkels zijn voor nader onderzoek, tot hopelijk alles een keer op zijn plaats valt.

Discounted Casualties, Engelse vertaling, ISBN4-88517-301-9 C0036

Uitgever Chugoku Shimbun